Van Gölünde yetişen tek canlı olan Van Balığı (İnci Kefali), Van için hem ekonomik hem de mutfak kültürü açısından önemli bir yere sahip.

Van'da binlerce kişiye ekmek kapısı olan ve ondan fazla pişirme şekli olan Van Balığı artık konserve olarak ülke piyasasına açılacak. 

Hayaldi Gerçek Oldu

Uzun zaman önce dillendirilen Van Balığının konserve olarak satılması hayalini Van Ak Parti Milletvekili Kayhan Türkmeoğlu gerçekleştirdi.

Türkmenoğlu'nun girişimleri ile Dardanel Ton Fabrikalarına gönderilip çeşitli testlerinden başarıyla geçen Van Gölü’ne özgü endemik İnci Kefali balığımızın artık konserve olarak seri üretimine başlanacak.

İnci Kefali’nin temin ve fizibilite çalışmaları için Dardanel Ton Endüstriyel Direktörü (CEO) Hayrettin EKİCİ ve Satın Alma müdürü Adnan ERDOĞAN ilimizi ziyaret ederek çalışmalarını tamamladılar.

İnci kefilinin yurtiçi ve uluslararası arenaya girmesi sektör paydaşları açısından önemli bir gelişme olmasının yanı sıra gastronomi şehri yolunda ilimizin tanıtımına da katkı sağlayacaktır.

Instagram sayfasında ağırlıklı olarak Doğu Anadolu ve Van Yöresel Yemekleri tarif ve paylaşımları yapan Gülizar Yördem'den (@guldamak) Ekmek Arası Van Balığı (Pratik Temizleme Tarifli)

Van'ın en güzel lezzeti olan İnci kefali balığının nasıl kılçıklarını ayıkladığımı soranlar olmuştu sizler için videosunu yaptım hadi buyurun iyi seyirler...

MALZEMELER

2 kg inci kefali

1 tatlı kaşığı tuz

1 çay kaşığı karabiber

2 çay kaşığı pulbiber

KIZARTMAK İÇİN

1 su bardağı sıvıyağ

1 su bardağı un

YAPILIŞI

İnci kefali balığını kafasını ve içini temizledikten sonra iyice yıkayıp süzün.

Yıkanmış balıkların kuyruk kısmına uzunlamasına doğru kesik atıp parmaklar bastırıp ezerek düzleştirin ama ezerken kemiklerini kırmamaya dikkat edin.

Videoda gördüğünüz gibi kuyruk kısmından tutarak kemiği çekip çıkarın.

Tüm balıkları bu şekilde ayıkladıktan sonra tuz ve baharatları serpip karıştırın unlayıp yağda kızartın.

Soğan salata ile servis yapabilirsiniz.

Afiyet olsun..

20 Farklı Şekilde Pişirilebiliyor

Van Gölü'nde yaşayan ve halk arasında 'Van balığı' olarak adlandırılan endemik balık türü, Van Mutfağının vazgeçilmezleri arasında yer alıyor. 20'den fazla yöntemle pişirilebilen balık, özel hazırlanmış aparata dizilerek tandırdaki közün üzerine bırakılıp pişirildikten sonra servis ediliyor.

HABER VİDEOSU

Vanlı İş İnsanı Van'a olan vefa borcunu ödemek için Van Mutfak Kültürünü dünyaya tanıtacak 10 Milyon Dolarlık yatırımla Gastronomi ve Kültür Merkezi yapıyor. 

VAN TURİSMİ İHTİŞAMLI GÜNLERİNİ ARYIYOR 

80 ve 90’lı yıllarda Türkiye’nin en büyük kültür ve turizm merkezi olan Van, 2000’lerde yitirdiği cazibesini ve turizm hareketliliğini yakalamak için arayışlarını sürdürüyor.

Son dönemlerde hem yerli hem de İranlı turistlerin ilgi odağı olan Van’da, yeniden kültür turizminin önemli destinasyonlarından birisi olma çabaları sürerken kente önemli yatırımlar yapılıyor.

'DOĞDUĞUM TOPRAKLARA VEFA BORCUM VAR'

Doğal ve tarihi güzellikleri, zengin kültürü ile binlerce yılda onlarca medeniyete başkentlik yapan Van’da sürece katkı sunacak önemli yatırımlardan birisi de Vanlı bir iş insanı olan Bekir Kaya eliyle yapılıyor.

20 yıl önce Van’dan ayrılıp Avrupa’ya giden ve başarılı bir kariyer oluşturan iş insanı Kaya, kente büyük katkı sunacak bir turizm, kültür ve gastronomi merkezi kurdu.

İnşaatı Edremit ilçesinde yapılan ‘Tariria’ adlı özel merkezde çalışmalar sona ererken Kaya, “Doğduğum topraklara borcum var” diyerek dünyaca ödüllü mimarlar ve ekipler ile yaparken bu önemli yatırımı da binlerce yıllık bir hikâyeden yola çıkarak oluşturdu. Kaya, 10 milyon dolarlık yatırım ile memleketine karşı büyük bir vefa örneği göstermiş oldu.

EDREMİT’TE DEV BİR KÜLTÜR VE GASTRONOMİ MERKEZİ İNŞA EDİLDİ

Uzun bir süredir Edremit’te inşa edilen ve titizlik ile inşa edilen yatırımda sonra gelinirken iş insanı Bekir Kaya ve ekibi bir gastronomi merkezi olarak inşa edilen merkezde son dokunuşları yapmak üzere Van’da buluştu.

Geçtiğimiz günlerde büyük bir ekip ile Van’a gelen ve merkezi inşa eden ekip başta olmak üzere büyük bir heyet ile Van’da da gezi düzenleyen iş insanı Bekir Kaya, burada yatırımı ile ilgili de bilgiler verdi.

Marketing Türkiye’den Günseli Özen’e Van’da yaptığı büyük yatırımı anlatan Kaya, hem kendisi hem de yatırımı ile ilgili konuştu.

VAN’A BORCUM VAR DEDİ, 10 MİLYON DOLARLIK YATIRIM İLE MEMLEKETİNE DÖNDÜ

Yıllar önce eğitim almak için İngiltere’ye gittiğini anlatan ve Türkiye’ye babasının yaşadığı rahatsızlık dolayısıyla döndüğünü anlatan Vanlı iş insanı Bekir Kaya, Türkiye’ye dönüşünde memleketi Van’a bir vefa yatırımı olarak Tariria adındaki merkezi kurmanın da planlarını yaptığını ifade etti.

Hem işini hem de hobisini bir araya getirdiği hayal yatırımını Van’da yapan Kaya bu süreçte dünyaca ünlü bir mimar olan Kay Ngee Tan ile çalışırken, Van’daki yatırımında hem modern hem de kentin geçmişinden izler taşıyan kadim izler taşıyan bir yatırımın temellerini attı.

Özen’e konuşan Kaya, 10 dolarlık dev bir yatırımı Van’a yapma sebebini ise “Doğduğum topraklara borcum var” sözleri ile cevapladı.

“KEŞKE DAHA ÖNCE YAPSAYDIM”

Kaya, Van’daki yatırımı ile ilgili olarak ayrıca şu ifadelere yer verdi; “Babamı kaybettiğimizde binlerce Vanlı hemşerimiz cenazemizi kaldırdı, taziyeye geldi. Bu benim için farkındalık anıydı.

Doğduğum topraklara yatırım yapmaya karar verdim. Bu yatırım hem kent için ekonomik değer hem de sosyal etki yaratmalıydı. Şimdilerde Tariria benim olduğu kadar her birisi kendi alanında yetkin insanların kendini gerçekleştirme projesi.

Hayaller ortak olunca aldığınız yol da sınırsız oluyor. Tariria’nın bugün geriye dönüp geldiği yere baktığımda keşke daha önce kendi toprağıma yatırım yapsaydım diyorum.”

VAN’DA KURULAN TARİRİA NEDİR?

Öte yandan Mareketing Türkiye’nin derlediği haberde o yatırım ile ilgili olarak şu detaylar paylaşıldı; “Homage Hospitality çatısı altında hayata geçirilen ve kültür, sanat, gastronomi alanlarını kapsayan Tariria projesi, Van’ın zengin mirasını modern bir perspektifle yeniden canlandırmaya hazırlanıyor.

Turizm, kültür ve gastronomi alanlarında yürüteceği faaliyetlerle bölgeyi ulusal ve uluslararası turizm destinasyonu kılmayı hedefleyen proje aynı zamanda sürdürülebilir, yerel kalkınmaya öncülük edecek yeni bir referans merkezi olarak konumlanıyor.”

BU MERKEZ ÇOK FARKLI!

Gastronomiden eğitime, sanattan mimariye geniş bir yelpazenin bir araya geldiği hibrit bir proje olarak dikkat çeken Tariria, aslında Van’ı bir çekim merkezi haline getirme vizyonu taşıyan, çok uluslu bir girişim.

Tariria projesinin Kurucu Ortağı Bekir Kaya yaklaşık 10 milyon dolarlık yatırım bütçesi bulunan, bu çok yönlü projeyle yöre gençlerine gastronomi eğitimi alma fırsatı sunarken, bir yıl içerisinde en iyi işveren olma hedefiyle bölge halkına istihdam sağlamayı planladıklarını söylüyor.

Projeyle bölgede yapılacak ilklere imza atacaklarından bahseden Kaya, Tariria’nın ziyaretçilerine bölgenin gastronomik unsurlarını muhteşem manzaranın eşliğinde deneyimleme şansı verdiğini de ekliyor.

Aynı zamanda Van’a modern sanatı taşıyan Tariria, bir kültür merkezi gibi konumlanarak bölgenin kültürel dokusuna değer katmayı hedefliyor.

TARİRİA’NIN HİKAYESİ 2800 YILLIK BİR EFSANEYE DAYANIYOR

Tariria projesi, ilhamını Van topraklarına özgü, 2800 yıllık bir aşk efsanesinden alıyor. Rivayete göre, Anadolu ve dünya su mühendisliğinin bir harikası olan, 51 kilometre uzunluğundaki Menua Sulama Kanalı, Kral Menua tarafından eşi Tariria’ya olan aşkını ölümsüzleştirmek için yaptırılmış.

Kanal, 700-800 yılları arasında Urartu Krallığı’nın tatlı su ihtiyacını karşılamak ve Van Ovası’nı sulamak amacıyla kullanılmış. Günümüzde bazı bölümleri hala faaliyette olan su kanalının çevresi ise yapay teraslar oluşturularak asma bahçeleriyle donatılmış.

Kral Menua, kanalın etrafındaki bahçeleri tasarlarken ise Dünyanın Yedi Harikası’ndan sayılan Babil’in Asma Bahçeleri’nden esinlenmiş. Adını da bu efsaneye borçlu olan Tariria projesinin alanı da tarihi kanalın bulunduğu, “uğurla ayak basılan yer” anlamına gelen Kadem-bastı mevkii olarak dikkat çekiyor.

HEM GASTRONOMİ HEM DE BİR KÜLTÜR MERKEZİ

Tariria projesinin en önemli özelliklerinden biri de bölgenin yerel kültür, tarih ve doğal güzelliklerini modern ve sürdürülebilir bir yaklaşımla bir araya getiren bir turizm destinasyonu olarak tasarlanmış olması. Proje, Van ve çevresine yeni bir soluk getirirken, bölgenin turizm, kültür ve gastronomi potansiyelinin en üst düzeyde kullanılmasını amaçlıyor.

Sürdürülebilirlik bilinciyle planlanan Tariria’nın hedefleri arasında kadim kültürlerin zengin tarihine ev sahipliği yapan bu coğrafyanın doğal ortamını korumanın yanı sıra geçmişiyle geleceği arasında bir köprü kurmak ve unutulmaya yüz tutan kültürel değerlerini yeni nesillere aktarmak yer alıyor. Bu kapsamda hem çevresel hem de kültürel sürdürülebilirlik ilkelerini benimseyen Tariria, şehrin ve bölgenin ekolojik, ekonomik ve sosyal sorunlarının çözümüne katkı sağlıyor.

HER DETAYI AYRI GÜZEL: BİR ÜTOPİK MERKEZ…

Tariria’nın çevresel sürdürülebilirlik ilkelerinin temelini sıfır karbon hedefi ve enerji verimliliği odaklı yaklaşımı oluşturuyor. Bu hedef ve yaklaşımının kilit unsuru ise projenin enerji ihtiyacını karşılamak üzere tasarlanan güneş enerjisi tarlası.

Tariria’nın tükettiğinin iki katı yenilenebilir enerji üretebilme kapasitesine sahip olan güneş enerjisi tarlası ile yaklaşık 7-8 ay içerisinde merkezin tüm ihtiyacının sürdürülebilir enerjiden sağlanması planlanıyor.

VAN MUTAFI BU MERKEZ İLE DÜNYAYA TANITILACAK

Van mutfağının temel taşları olan ürünleri yaşatmayı ilke edinen Tariria, Van ve çevresinde, geleneksel ve yerel yemek ve yeme biçimlerini teşvik eden Slow Food’a bağlı bir convivium (yerel topluluk) oluşturulmasını hedefliyor.

Yerel üreticilerden gastronomi tutkunlarına birçok kesimin üye olacağı bu Slow Food birliği ile hem geleneksel gıdaların kullanımının yaygınlaştırılması hem de Tariria mutfağının ürünlerinin Van’da yetiştirilen ürünlerden elde edilmesi amaçlanıyor.

VAN’IN LEZZETLERİ BU MERKEZ SAYESİNDE ULUSLARARASI LEZZET KATALOĞUNA GİRECEK

Tariria için bir diğer önemli öncelik, Van’ın geleneksel ürünlerini, Slow Food tarafından oluşturulan Ark of Taste listesine kaydettirebilmek.

Üretimi az olan yerel ürünlerinin tanıtımına ve korunmasına katkı sağlamak adına oluşturulan Uluslararası Lezzet Kataloğu niteliğindeki bu liste, ürünlerin detayları hakkındaki bilgilere tüm dünyadan erişim sağlanabilmesi, bölgesi dışında bulunamayacak ürünlerin bilinirliğinin arttırılması, yerel olanı teşvik edip bu anlamda farkındalık yaratılması ve bu ürünleri yetiştiren küçük üreticilere destek olunması açısından büyük önem taşıyor.

Bölgenin kültürüne de odaklanan Tariria, aynı zamanda bölgenin dokusuyla iç içe geçen özel etkinliklere ev sahipliği yapmak üzere kurgulanmış bir mekân. Haftalar süren bu özel etkinliklerde, sanatçılar, müzisyenler ve sporcuların katkılarıyla Van’ın kültürel kalbinde iz bırakan deneyimler yaratılması tasarlanıyor.

DÜNYACA ÜNLÜ MİMARIN DOKUNUŞLA EŞSİZ BİR MİMARİ ESER OLARAK TASARLANDI

Eşsiz mimari tasarımıyla dikkat çeken Tariria, tamamen camla kaplı ve kolonsuz çelik yapısıyla da ziyaretçilerine görsel bir şölen sunuyor. Tariria binasının en önemli özelliği ise çevreye duyarlı bir yaklaşımla bir tane bile ağaç kesilmeden inşa edilmiş olması.

Projenin mimari tasarımı, Homage Hospitality ve Kaya on Coast markalarıyla Tariria’nın ortağı, Kay Ngee Tan Architects’in Kurucusu, ödüllü mimar Kay Ngee Tan’ın imzasını taşıyor.

Proje için “pavilion in the garden” ekolüne uygun bir dizayn hazırlayan Kay Ngee, Tariria’nın Van’ın tarihi ve kültürel zenginliğine bir saygı duruşu niteliği taşıdığının altını çiziyor.

DÜNYA O İSMİ TANIYOR

Kay Ngee’ın Kurucusu olduğu Kay Ngee Tan Architects ise UNESCO Dünya Miras Listesi’nde yer alan Singapur Botanik Bahçeleri’nin sekiz hektarlık Gallop Yolu Uzantısı’nda (Gallop Extension) gerçekleştirdikleri projeyle Singapur Mimarlar Birliği’nin (Singapore Institute of Architects) verdiği 2023 Yılın Tasarım ve Tasarımcısı Ödülü’nün almaya hak kazanan, ünlü bir mimarlık firması.

Kay Ngee ayrıca Singapur’un tüm disiplinlerdeki tasarımcılara ve tasarım projelerine verdiği en büyük ödül olan, prestijli Başkanlık Tasarım Ödülü’ndeki Yılın Tasarımcısı Ödülü’nün (President’s Design Award 2023) de sahibi.

Dünyaca ünlü Van kahvaltısının vazgeçilmezlerinden olup coğrafi işaret için müracaat edilerek tescili beklenen Van Çöreği...

Van’da hizmet veren taş fırınların neredeyse tümünde günlük olarak üretilen çörekler, esnaf sofralarında otlu peynirle birlikte başköşede yer alıyor.

Ramazan aylarında sahur başta olmak üzere, yaz-kış demeden her mevsim kahvaltı sofralarını süslemeye devam eden Van Çöreği, 7’den 70’e herkesin damak tadına hitap ediyor.

ÜNÜ VAN SINIRLARINI AŞTI

Van Çöreği’nin sadece Van’da değil diğer illerden de talep görmeye başladığını dile getiren fırıncılar, “Buradan gurbete giden Vanlılar, daha önce Van’a gelip çöreğin tadını alan diğer vatandaşlar internet üzerinden sipariş veriyor. Diğer illerde de yapan var çöreği ama buradaki gibi lezzetli olmuyor. Türkiye’nin birçok yerinden sipariş alıyoruz. Biz de düzgün paketleyerek onlara gönderiyoruz." şeklinde konuştu.

SABAH SAATLERİNDE UZUN KUYRUKLAR OLUŞUYOR

Çarşı merkezindeki fırınlarda sabah saatlerinde fırınların önünde uzun kuyruklar görmek mümkün.

Taze ve sıcak çörek almak için sıraya giren vatandaşlar, kahvaltılarını otlu peynir, cacık ve çörekle yaptıklarını çöreğin simitten daha güzel ve doyurucu olduğunu söyledi.

Van Çöreği Nasıl Yapılır? Van Çöreği Tarifi? Van Çöreği Malzemeleri

250 gr eritilmiş margarin veya tereyağ

2, 5 su bardağı ılık süt

Yarım su bardağı sıvı yağ

1 çay kaşığı şeker

1, 5 yemek kaşığı kuru maya

1 silme yemek kaşığı tuz

Alabildiği kadar un

İç Harcı İçin;

1 su bardağı sıvı yağ

2, 5 su bardağı un

1 su bardağı ince çekilmiş ceviz

Tuz (göz kararı)

Üzeri İçin;

1 tane yumurta sarısı

3 yemek kaşığı yoğurt

2 çay kaşığı pekmez

Van Çöreği Tarifi'nin Yapılışı

Çocukluğumdan beri en sevdiğim şeydir bu çörekler canım annem çok güzel yapar bende ilk defa kendim yaptım ve gayet başarılı oldum. Bu çörekleri sizlere de tavsiye ederim.

Maya ılık sütle ve şekerle eritilip aktif hale getirilir. Daha sonra eritilmiş margarini ve sıvı yağ da eklenir karıştırılır. Tuz ve unu da ekleyip yumuşak bir hamur yapılır. Hamurun üzerini kapatıp mayalanmaya bırakılır. Diğer yandan bir tencereye sıvı yağ konulur orta ateşte ısınan yağa azar azar un ilave edilir.

Çok sulu olmayacak şekilde bir iç hazırlanır. Unun kokusu çıkıp rengi hafif dönünce ince çekilmiş cevizler ve biraz tuz eklenir. Ocağı kapatıp iç harcı soğumaya bırakılır.

Mayalanan hamurdan parçalar koparıp içine soğuyan harçtan konulur ve kapatılır üzerine yavaş yavaş bastırarak iç harcın her tarafa eşit dağılması sağlanır.

Yağlı kağıt serili fırın tepsisine konulur üzerine yumurta sarısı, yoğurt ve pekmez karışımı sürülür çatalla delikler açılır. 180 derecede ısınmış olan fırında altı ve üstü kızarana kadar pişirilir Afiyet olsun

İşte Ustasından Van Çöreğinin Lezzet Sırrı

ŞEHRİN LOKANTALARI

Ağız tadının  keyfini  yemek pişirme hünerini ve geleneksel lezzetlerini kaybetmiş bir şehir herhangi bir mide veya zevk rahatsızlığı ile ağızının tadı bozulmuş dili paslanmış bir şehir demektir.

Van’da iyi yemek yapmakla tanınmış adını şehir ve ülke şöhretleri arasına katmış ve bu şöhreti bugüne kadar yaşatmış ilk akla gelenlerden; rahmetli Yaşar Övüç'ün Birkoç lokantası Şeref Şahin’in Lokantası,  Erciş’te Kurufasülyeci Ali Baba’nın lokantası taşıdığı isme hak kazanmış yemeklerin geleneksel tâdlarını çok şükür ki babadan oğula sürdürmektedirler. 

 Bir zamanlar İstanbul’un Abdullah Efendi lokantası ne ise Van’da  Şeref Şahin’in lokantası rahmetli Yaşar Övüç’ün Kavurması . Erciş’in Kurufasülyeci Ali Babası da odur.

Van da mükemmel  yemekler yapan meraklılarınca aranan  lokantalardan ilk akla gelenlerdir bunlar.

Bu lokantalar memleketimiz Van’da yemeklere Fransızların tabiriyle bir “kaşe” veren yani yemeğe başkalarında emsali bulunmayan ayrı bir lezzet, neffasset, şahsiyet ve hususiyet kazandıran mekanlardır.

Bunu söylemekten maksadım memleketten uzak düşmüş bu tâdları ömründe bir kez tatmış kişilerin bir yemek için dahi uzak gurbet ellerinde Van’ın gözlerde tütüp, bir yemek için uzun yolculuğu bile göze aldıracak kadar benzemez lezzetlere ve neffasete sahip olmalarıdır.

Türk Patent Enstitüsü tarafından tescillenerek coğrafi işaret alan Van Mutfağının yöresel lezzetlerinden Ayran Aşı nasıl yapılır, tarifi ve malzemeleri nelerdir?

Tescil Tarihi : 11.05.2022

Başvuru Tarihi : 15.02.2021

Coğrafi İşaretin Adı : Van Ayran Aşı

Ürün / Ürün Grubu : Yemek / Yemekler ve çorbalar

Coğrafi İşaretin Türü : Mahreç işareti

Tescil Ettiren : Van Ticaret ve Sanayi Odası

Van Ayran Aşı'nın  Ayırt Edici Özellikleri: 

Van Ayran Aşı; buğday unu, yoğurt, yumurta, su ve tuz ile hazırlanan karışıma dövme buğday, sakız kabağı, tereyağı, evelik otu veya ıspanak ilave edilmesiyle hazırlanan bir yemektir.

Servisi, üzerine ince kıyılmış taze kişniş eklendikten sonra sıcak olarak yapılır.

Evelik otu ilkbahar ve yaz mevsimlerinde yetiştiği için, bu mevsimlerin dışında üretilen Van Ayran Aşında ıspanak kullanılır.

Van Ayran Aşının geçmişi eskiye dayanır ve Van ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.

Bu sebeplerle coğrafi sınır ile arasında ün bağı bulunur.

Ayran Aşı Malzemeleri

Van Ayran Aşının üretiminde kullanılan evelik otu tercihen coğrafi sınırdan temin edilir. 

Van Ayran Aşı için bileşenler (8 kişilik)

* 200 g dövme buğday (den)

* 1 adet orta boy sakız kabağı

* 100 g evelik otu veya 100 g ıspanak

* 500 g yoğurt

* 30 g buğday unu

* 1 yumurta

* Taze kişniş

* 100 g tereyağı 

* Su

* 10 g tuz 

Ayran Aşı Nasıl Yapılır? Ayran Aşı Tarifi

Buğday ve küp şeklinde doğranmış sakız kabağı ayrı tencerelerde suda haşlanır.

Başka bir tencerede 800 ml su, un, yoğurt, tuz ve yumurta iyice karıştırıldıktan sonra orta ateşte sürekli karıştırılarak kaynatılır.

Karışım kaynayınca kısık ateşe getirilerek haşlanmış buğday ve kabak ilave edilir.

Kısık ateşte 5 dakika kaynatıldıktan sonra 1,5 cm uzunluğunda doğranmış evelik otu / ıspanak ilave edilir. Evelik otu / ıspanak yumuşayınca tereyağı eklenip 5 dakika kaynatılır.

Van Ayran Aşının servisi, üzerine ince kıyılmış taze kişniş eklendikten sonra sıcak olarak yapılır.

Van Mutfağı'nın özellikle uzun kış gecelerinin vaz geçilmez çerezi 'Hedik' nedir, nasıl yapılır, malzemesi nedir. 'Diş Hediği' nedir, ne zaman yapılır...

Hedik, Van Mutfağı'nda hem çocuk diş çıkardığında, hem de sünnetlerin 'Altı Akşamı'  nda yenilen bir çerez çeşididir.

Van Mutfağı'nda bu iki önemli günün dışında dışında özellikle uzun kış geceleri misafirliklerinde ve beş çayında  ikram edilir.

DİŞ HEDİĞİ GELENEĞİ NEDİR?

Van’da eskiden bir çocuk ilk dişini çıkardığında, annesi komşularına müjde verir ‘bizim çocuğun dişi çıkmış’ diye. Komşular davet edilir ve eğlenti yapılırdı.

Bu arada gençler çalar, oynar maniler söylenirdi ve o günün manasına uygun hedik yapılırdı ve buna diş hediği adı verilirdi.

Hedik Nedir? Nasıl Yapılır? Malzemeleri Nedir?

HEDİK YAPILIŞI

MALZEMELER:

*2 su bardağı nohut

*4 su bardağı buğday

YAPILIŞI

*Buğday önce yıkanarak süzülür.

*Sonra suya koyularak pişirilir.

*Bunun üstüne de önceden haşlanmış nohutlar ilave edilerek bir müddet daha kısık ateşte pişirilir.

*İsteği göre haşlanmış beyaz fasulye de ilave edilir.

*Daha sonra tabaklara konularak servis yapılır.

*Tabaklara konulan bu karışıma çoğu zaman çedene, üzüm ve ceviz de eklenir.

Afiyet olsun.

HEDİK MANİSİ

Dişleri çıkmış küçük torunun
Hedik pişirmiş Zılığa bibi
Alıp hediyenizi buyurun bize
Hedik pişirmiş Zılığa Bibi
**
Çalıp söyleyene Dişte bahane
Def seslerinden inlesin hane
Zekonun çalması inan şahane
Hedik pişirmiş Zılığa Bibi.
**
Toplansın kızlar kına yakılsın
Oyun bilenler de ortaya çıksın
Cevriye hala da belini kırsın
Hedik pişirmiş Zılığa Bibi.
**
Çalsın durmasın çalgı ve çengi
Oğlan ve kızlarda bulsunlar dengi
Genç kısmının da bitmez ki fingi
Hedik pişirmiş Zılığa Bibi.
**
Yorulan otursun götürsün çayı
İzzetle sema da bulmuş arayı
Üç bacılar şenlendirmiş burayı
Hedik pişirmiş Zılığa Bibi.
**
Necla Konyalıyı bilir iyice
Meydan şenlenir Emoş gelince
Küçük torunun dişi çıkınca
Hedik pişirmiş Zılığıa Bibi.

Van’ın yemek kültürünü tanıtmak için sosyal medya aracılığıyla bir araya gelen Mavi Fularlılar, yöresel tatlı çeşitlerinden olan Van pastasının coğrafi işaret tescilini istiyor.

Sosyal medya aracılığıyla bir araya gelen ve kendilerini ‘Mavi Fularlılar’ olarak tanımlayan 13 kadın, Van yöresine ait yemek kültürünü gün yüzüne çıkarmak için çalışmalar yapıyor. Yaklaşık 3 yıldır hünerleriyle Van yöresine ait yemekleri tanıtan kadınlar, şimdide Van’ın damakta kalan pastasının tescillenmesi için çalışma başlattı.

Mavi Fularlılar Grup Temsilcisi Nuran Demirhan, amaçlarının Van yemeklerini tanıtmak olduğunu belirtti. Van’ın mutfak kültürüne çok önem verdiklerini ifade eden Grup Temsilcisi Demirhan, “Daha önce gün yüzüne çıkmayan yemeklerin tanıtımını yapıyoruz. Sosyal medyada ‘Van yemekleri’ grubumuz vardı. Orada tanıştık ve toplantılarımız oldu. İlk etkinliğimizi 2017 yılında Van kurtuluşunun yıldönümünde yaptık” dedi.

“VAN PASTAMIZIN TESCİLİNİ İSTİYORUZ”

Mavi Fularlılar olarak eski tarifiyle gün yüzüne çıkarılan Van pastasının tescilini istediklerini talep eden Demirhan, “Van pastasının son yıllarda ‘anne kurabiyesi’, ‘anne pastası’ şeklinde ismi değiştirildi. Ancak Van pastasının geçmişi çok eski yıllara dayanır. Eskiden evlerde elektrikli ocaklar ile fırınlar yokken, bayram günlerinde kuzine sobalarının fırınlarında annemler yaparlardı. Van pastası eski yıllarda tereyağıyla yapılırdı. Şimdi de yapılışında o yağ olmasa o lezzet olmaz. Sonraki yıllarda bu pastanın adını ve tarifini değiştirdiler. Ancak biz Mavi Fularlılar olarak eski tarifiyle gün yüzüne çıkardığımız Van pastamızın tescilini istiyoruz” diye konuştu. Daha önce keledoş, murtuğa ve kavutun tescillendiğini anımsatan Demirhan, şimdi de Van pastasının tescillenerek koruma altına alınmasını istediklerini kaydetti.

VAN PASTASI NASIL YAPILIR?

Yöresel Van tatlısı olan pastanın yapımı hakkında bilgi veren Mavi Fularlılar üyesi Hatice Türkmen ise şunları söyledi: “Van pastasının tarifi için malzemeler; bir kase kaymaklı yoğurt, bir kase toz şeker, yarım çay bardağı sıvı yağ, karbonat, 250 gram tereyağı ve son olarak 3 tane yumurta. Yapılışı içinde; yoğurt ve karbonatı karıştırıyoruz, ardından un ekliyoruz. Hamurumuz kabarana kadar toz şekerimizi de ekleyerek karıştırmaya devam ediyoruz. Daha sonra tereyağı ve 3 yumurtamızı ekliyoruz. Pasta hamurumuz katı olacak şekilde karıştırmaya devam ediyoruz. Ardından hamurumuzu kaşıkla daha önce yağladığımız tepsiye alıyoruz. Üzeri için yumurta sarısı ve isteğe göre ceviz veya fındık ekliyoruz. Son olarak da önceden 170 derecede ısıttığınız davul fırında yaklaşık 40-45 dakika pişiriyoruz.”

Van Mutfağı ile ilgili diğer içerikler için TIKLAYINIZ

Van’ın Kış Yemeklerinden Kelem (Lahana) Aşı

Van Mutfak Kültürü ve Van Yöresel Yemelerini gönüllü olarak tanıtan Mavi Fularlılar Grubunun temsilcisi Nuran Demirhan, Van’ın özellikle kışın vazgeçilmez yemeklerinden olan Kelem (Lahana) Aşı’nın tarifini yaptı.

MALZEMELER

Kelem (Lahana)

Yeşil mercimek

Patates

Nohut (veya lepe)

İnce bulgur

Kavurma

Önceden hazırlanmış kurut

1 adet kuru soğan

Tereyağı

Tuz baharat

YAPILIŞI

Soğan yağda kavrulur. Mercimek yıkanır derin bir tencereye alınır. Kaynamaya bırakılır o arada lahanalar küçük küçük doğranır. Aynı şekilde patatesler de soyulup küp küp doğranır. Mercimek pişmeden lahanalar, patates, kırık nohut, tereyağı, tuz, pul biber eklenir. Bir taşım kaynadıktan sonra bulguru yıkanıp eklenir. Tüm malzeme piştikten sonra altı kapatılır. Önceden hazırlanmış kurut  azcık sulandırarak yemeğimiz dinlendikten sonra iyice yedirerek karıştırılır. Eğer çökelik kullanacaksanız onu daha fazla sulandırmalısınız kıvamlı hale gelince yemeğe ekleyin. Afiyet olsun.

Van Mutfağı ile ilgili diğer yazılar için TIKLAYINIZ

Van Keledoşunun Tarihi ve Tarifi

Tarihi İpekyolu güzergahında bulunup ve bir çok medeniyete eve sahipliği yapmış Kadim Kent Van Şehrinin tarih ve doğal güzellikler kadar mutfak kültürü de zengindir.

Van Mutfak Kültüründe sadece lezzeti ile değil sosyal ilişkileri geliştirmesi ve özellikle kalabalık aileleri bir araya getirmesi açısında önemli yemekler de vardır.

Bu yemeklerin başında Keledoş yemeği gelir. Yapımı oldukça zahmetli olan ancak zahmetine değen bir tadı olan Keledoş yemeği Van Mutfağının olmaz ise olmazlarından olup tarihi 1800’lü yıllara dayanmaktadır.

Özellikle soğuk havalarda hafta sonları aile fertlerini veya dostları bir araya toplayan Keledoşun yemeği aynı zamanda da tescilli bir Van yemeğidir. Genellikle bol olarak yapılan Keledoş yemeğinin komşulara dağıtılması da adettendir.

Van Ticaret ve Sanayi Odasının başvurusu üzerine 08.11.2017 tarihinde tescillenerek kayıt altına da alınmıştır.

Farklı İllerde de Yapılmakta

Hakkarir, Ağrı ve Bitlis gibi çevre illerde de yapılan ve ‘Kelecoş’ gibi farklı isimlerle anılan Van Keledoşunu diğer Keledoşlardan ayıran en büyük özelliği eti ve tereyağıdır. Ayrıca Keledoş yapılırken kullanılan bakliyatların ayrı olarak pişirilmesi ve pişirilen bakliyatların Van’da yetişen yöresel adı ile Akpancar (Keledoş Otu) ve Kurut (Çökelek) harmanlanması, üzerine kızdırılmış yağa atılan pul biberin eklenerek servis edilmesidir.

Tarım ve hayvancılığın önemli bir geçim kaynağı olduğu Van ilinin yemek kültürünü oluşturan en önemli değerlerden birisi olan Keledoş yörede yapımı ile de en zahmetli yemek olarak bilinmektedir.

Van Keledoşunun Püf Noktaları

Kuşbaşı Et

Van yaylalarında beslenmiş ve henüz yaşını doldurmamış, erkek veya hiç doğum yapmamış dişi konunu kuşbaşı haline getirilmiş eti kullanılır.

Nohut

Krem renginde Koç Başı diye tabir edilen nohut kullanılmalıdır.

Buğday

Bağlayıcı özelliği taşıdığından aşurelik buğday kullanılmalıdır.

Kurut

Van yöresine ait kurut kullanılmaktadır. Kışlık erzak olarak hazırlanan kurut çökeleğin avuç içinde yuvarlanması ve yayvan bir hale getirilip güneşte kurutlması ile elde edilir. Kışın ılık suyla avuç içiyle, toprak çömlekte (dizik) tekrar ovalanması ile akışkan hale gelir.

Keledoş Otu(Ak Pancar)

Van yöresinde dağlarda yüksek tepelerin uç noktasında yetişen pancar otu kullanılır. Ak Pancar otu, yeşilimsi kokulu bir bitkidir. Toplanıp evlerde saç örgüsü şeklinde örülen ve damlara asılarak kurutulan ot haşlanıp doğrandıktan sonra Keledoşta kullanılır.

Keledoş Yaparken Kullanılacak Malzemelerin Miktarı

100 gr Kuşbaşı Et

2 Adet Küçük Soğan (küçük boy)

1 Diş sarımsak

30 gr haşlanmış nohut

30 gr haşlanmış yeşil mercimek

50 gr haşlanmış aşurelik buğday

10 gr keledoş otu

4-5 adet kurut

50 gr tereyağı

1-3 gr pul biber

1-3 gr yeni bahar

1-3 gr karabiber

5 gr tuz

Keledoş Yapılışı

Büyük bir tencereye bırakılan Kuşbaşı Etleri su eklenerek pişirilir. Etin pişmesine yakın kuru soğanlar eklenir. Ardından tuz, karabiber, yenibahar ve aşurelik buğdayı su ile birlikte tencereye ilave edilir. 5 dk. Birlikte kaynatılır. 12 saat önceden ıslatılarak beklemeye alınan nohut 50-60 dk. pişirilerek süzülür.

Nohut ve yeşil mercimek ilave edilir, yavaşça karıştırılır. Keledoş otu ve sıvı hale getirilmiş kurut ilave edilir. Yavaşça karıştırılır. Karıştırma işlemi yavaş yapılmaz ise kurut bozulabilir.

5 dk. kaynadıktan sonra ortasına tereyağı ile servis tabaklarındayken isteği göre sarımsak eklenip, tereyağında kızdırılan pul biber gezdirilir.

Türkülere bile konu olan Keledoş yemeği için bir çok şiir ve makale de yazılmıştır. Ayrıca her yıl en güzel Keledoş yemeği de düzenlenmektedir.

Van Mutfağı ile ilgili diğer yazılar için TIKLAYINIZ

• Bu bir Van Efsanesidir Kıymalıdürümü yiyorsan artık ergensindir :D Çene kasların yanar ama yine de soluksuz yersin hala yediğim en lezzetli yemektir kendileri :) Ha şimdi desen yemem ama o dönemlerin efsanesiydi Vanlılardan başkasına komik gelir hatta oha gelir Resimde gördüğünüz bizim kıymalı Altındaki de pide ekmeğimiz. Uzuncadır öyle durduğuna bakmayın ikiye katlanmış (Ümit Gültepe)
• Eşim anlatıyor..lise yıllarında öğrenciyken çok yapmışlar. ..90 ların sonu 2000 lerin başı...doyurucuymus öğrenci yemeğiymiş..(Hilal Tunçdemir Elyiğit)
• Sene 1997 otobüsten indim açlık dizime başıma kadar vurmuş attım kendimi küçük yıldız fırınına aciliyet de var abi lahmacun varmı dedim sardı verdi şimdide o lezzeti arıyorum Lakin yok artık (Yılmaz Yavaş)
• yoklugun tam bir tarifsiz menüsü (Nail Ertürk)
• Van Tso buna da patent alsın (Kemal Kaya)
• 2001 ekonomik kriz şahadet pide fırını(Tübyan Karakuş)
• Kargoyla gelir mi Ankara'ya? (İlker Sezer)
• Vay hocam bu resimle maziye götürdün Atatürk lisesinde okuyanlar bilir dostlar kahvesini orda kıymalı dürümüne tavla oynanır kaybeden Hesabı öderdi (Hakdan Sancak)
• Yemeyen bizden değildir (Erkan Cacim)
• Abi buna ekmek arası kıymalı denmez buna ancak ekmek arası ekmek denir (Cevdet Malkoç)
• Dershane yıllarımda hep böyle yapardık. Fakat bir seferinde garsone dedim bunları açık getirsen aynı fiyat olur mu? olur dedi açık bir şekilde tabağa koyup getirdi. çok sevinmiştim. tabakta olunca (Bedirhan Duman)
• Kucuk yildiz firini veyahut vatan firini (Davut Şahin)
• Bu ne ki somunu lavaş arası saranları görmuşlerde var burada (Osman Yıldız)
• Açık ekmek kalmadı olsun çakıla sar (Rıdvan Gökeş)
• Yemeyen zaten ağır sosyetedir (Ümit Gültepe)
• 90 veya 91 de başladı yarım pide arası Kıymalı furyası. Doymayanlar tam pide dürüm yapardı  (Yusuf Arvas)
• Yetim doyuran... Yanında birde su....500 bin (Kadir Polater)
• Canım çektı vana gelmemi gerek (Ozan Orhan Ekinci)
• Kıymalı dürüm.bunu ben bulmuştum zannediyordum demekki herkez benim gibi açmış. (İbrahim Ali Alter)
• 40 yıl eveldi şimdide aynı o lezet unutulmaz (Yılmaz Çölçimen)
• Ayakkabi boyaciligi yaptigim gunlere goturdu (Burhan Değeralp)
• Vallah hoca lise zamanın da vaz geçilmezdi (Samet Eta)
• Çenemizin kuvvetli olmasının tek sebebi.... Hey gidi heyyy bi de fırıncıya yalvarırdık abeee salatasını bol goyy (Ümit Gültepe)
• Heyt be yediğim o cızbızların yanında bu ekmek arası kıymalı pirzola gibiydi (Levent Esen)
• VALLA NİHAT HOCAM AHANDA ŞİMDİ BENİ ALDIN ÖRNEK PİDEYE GÖTÜRDÜN.. YANIMDA DA MURAT,APO BİDE ALİ VAR.... (Aytekin Kotil)
• Gençlik gitti kıymalı ekmek bitti.(Mugdat Erden)
• ya abi bir zamanlar cocuktuk yerdık ama nasıl lezzetli gelir di vallahi ondan aldığım lezzeti hiçbirseyden almadım şimdi hiçbirseyin tadı yok hatta ben bir bucuk ekmeğe dürüm yapardım meshur vatan pide fırını vardı 96 den 2000 kadar kıymalı dürümünü yerdık ama boyle sahte sebzeli pide olmazdı tam kıymalı hatta içinden kıyması dökülürdü hey gidi günler hey(Kadir Akdağ)
• OKUL yillarim EKMEK ARASI Kıymalı gecti ve limon suyu ile birlikte (Deniz Yıldızı)
• Şimdikilermi Şanslı yoksa o dönemmi güzeldi ?. Şahbağın'da ikamet ettiğimden evde verilen harçlıkla ya yemek yecektik yada minibüse le okula gidip aç kalacaktık başka Seçenek yok o günler güzeldi (Hakdan Sancak)
• edremitde dnize giderken yerdik guzel yaparlardi masada bi surahi su tarihi gecmis sus biberi bide limon suyu olurdu  (Oğuz Ali Dülek)
• Eskiye yolculuk iyi oluyor (Vatansever Savaş)
• Japon pasajı yanında Emiray lahmacun salonu vardı, sene 2001-2002... Dersanede iken etute kalırdık...akşam acıkmamak için öğlen yerdik (Yusuf Gölcü)
• Ömer karşısı fırat pide salonu, beşyüzbindi kıymalı dürüm. Fakirin yoldaşıydı, sevgiydi, emekti.(Ozan Yıldız)
• Ekmek arası kıymalı sanat okulu öğrencileri için icad edilmişti 4 saat eğe ile çekiç  yaptığında 1,5 ekmek arası kıymalı sipariş edilirdi.(Metin Öztopçu)
• Bir kıymalı yarım ekmek çek usta lise dönemine ait öğrenci ac olurya tok tutuyordu (Hanifi Cahan)
• Pideyi lavaşa sarıpmı yeniyor anlamadım pek (Muhammet Uçarlı)
• Aynen kardeşim tabii o ince lavaş ekmeği değil bayaa kalın iki kat olunca da bildiğin iki elle zor tutuyorduk (Ümit Gültepe)
• kıymalıçok güzel görünüyor ama lavaş arasından emin değilim (Muhammet Uçarlı)
• Kardeşim amaç doyabilmekti. Zaten kıymalının tadını ancak alırdık kokusu da yetiyordu.(Ümit Gültepe)
• Sabah kahvaltısı yağlı çörek çay yada orelet, öğle yemeği kıymalı dürüm (Fatih Herli)
• 96-97 van oto sanayi çıraklık Okulu kaya ustanın yeri (Ruşen Aycan)
• Öğrenci işçi yemeği onun lezettini hiç bir şey vermiyor şimdi (Melen Ergenç)
• Ne yerdik behhhhh (Göksel Azem Demirhan)
• hocam biz sanayide çırakken 2 tam ekmeğe sardığımızı bilirim ama tadı başkaydı o ortamda artık içimizde ejderhamı van gölü canavarımı var bilemiyorum (Harun Çalışkan)
• Evren pide Eyüp usta ve oğulları ne güzel Kıymalı yaparlardı (Kenan Günaç)
• Valla az yemedik 1 ekmeği bir kenara bırakın Abe 1.5 ekmekli olsun derdik (Celattin İdil)
• Ah o limon suyun dili olsaydı konuşsaydı hey gidi günler… (Şahin Yıldız)
• Ahh lise yılları ahhhh (Mehmet Sıddık Gülgeldi)
• Valla biz bunu yerdik tamm ekmek bol salatalı boyle artik ertesi gune kadar birsey yemezdik sene 97 98 (Tekin Deniz)
• isim olarakta lambuger deniliyordu.(Tülay Şener)
• Yav ben tam 19 sene geri ye giytim ne güzel gunlerdi beee (Kamuran Yıldırım)
• Ezmesi bol olmada niyedır bide çakıl emeğe olacah (Süleyman Berk)
• 10 saat acıkmamak garantisiyle sınava hazırlık dönemimizin vazgeçilmezi:) yıl 2000 (Mustafa Polat)
• Hala var mı acaba olsa yine yerim. (Muhammed Atırak)
• 2000 yılı bit pazarının yanında bulunan fırına (Adem Şahin)
• Lise yıllarında tahran pide fırını vardı çok güzel yapardı bol pul biber ve limonlu (Mugdat Erden)
• Okul zamanlarını en güzel yemeği bazen yine bu tadı tatmak güzel oluyor vanlı olmak önüne gelen tüm nimetlere çok şükür edip başımıza koymaktır (Bülent Çalışır)
• Nerde o gunler fakirdik ama guzeldi şimdi sade et geliyor keyif yok huzur yok (Zaman Zaman)