Van'ın kent hafızası Sait Ebinç'in kadifemsi kaleminden, okuyanlara zamanda yolculuk yaptıran, Eski Van Şehrinde kısa bir gezinti...

Epeyce zaman oluyordu ki güzel serin bir ramazan ikindisinde kendimi kırlara vurdum. 

Başımı alıp aheste adımlarla eski harabe şehri boydan boya kat ettim.

Hava sâkin, sâf ve hareketsiz. Her tarafa baharın serinliği ve nemi çökmüş.

Sema büsbütün bulutsuz.

Güneşin parlak ışıltıları çimenlere yayılmış kır papatyaları çimenler arasından tek tük yeryüzüne kıyam etmiş. 

Eski alışkanlığımdır ne zaman bu yıkık beldeye gelsem manevi bir haz alırım.

Bir hoşluk hissi bir huzur hissederim. Kadim zamanların bu harabe beldesinde bir yadigarı nefes arıyorum. 

Bu insansız hayatsız sükûnetli yıkık beldenin tenhalığında şehrin eski şenlikli mutlu zamanlarını tahayyül ediyorum.

Muhayyilemin kanatlandırdığı ruhum bu sessiz mazi içinde dolaşıyor.

Bu yıkık beldenin bir zamanlar bağlar bahçeler içinde yalnızlıklarına gömülmüş sakız gibi beyaz badanalı eski evlerini düşündüm.

Harebelerin yıkıntıları altında bir pınar akıyordu.

Yanından geçtiğim bu metruk harebelerin sükûtu asırları görmüş beşerin hatıralarını saklıyordu.

Şehrin yanı başındaki göl gümüş bir ayna gibi parlıyordu.

Yanımdaki bir harabeyi gizli bir çeşmenin uğultusu kemiriyordu. Ben şimdi oturmuş bu tenha sahilde  bu şehrin eski neşeli şetaretli günlerini hayal ediyorum.

Burası benim için bütün bir hayal alemi ağaçların türlü gölgeleri altında  Horhor bağlarına yaklaştıkça ruhumda  bir takım tarihi hatıralar uyanıyor.

Bu bağların üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmiş.

Asırlardır bu bağlar kaç bahar, kaç hazan gördüğü halde ruhaniyetinden bir şey kaybetmemiş. Sonsuz yeşillikler  içinde güneşe karşı titreyen ışığın suları, perişan saçlarını sallayan söğütler, möhrelerin dibinde göğe kıyam etmiş kavaklar arasından geçtim.

Bu müthiş tenha ramazan ikindisinde Horhor bağlarının ağaçlarla çevrelenmiş çimenler geçmiş zamanın bir hayat nişanı gibi durgun gölün yelkenleri gibi su üstünde ruhumu sallıyordu. 

Mağrip vakti güneş  tabiatın dudağına son sessiz busesini kondurarak yeni iklimlere taze sabahlara doğru koşup gidiyordu.

Van Kale’sinin burçlarında bir redif iftar topunu ateşliyordu.

Beş asırlık Hüsrev paşa camiinin minaresinden  gâmlı gâmlı mağrip ezanı gönlüme dolarken göklere ezanın sesi ruhani şiirini döküyordu. Uzakta Erek Dağı’nın dumanlı başı gittikçe çekiliyordu.

Denizin hafif dalgalarında ıslanan sahil asırlardır hayatın ezeli neşidesini söylüyordu.

1915 Rus işgali ve Ermeni çetelerinin katliamlarında 7 köyden 2 bin 500 Müslüman Vanlının topluca katledildiği  Zeve Şehitliği 'Doğunun Çanakkale'si' olarak anılıyor...

'Zeve Şehitliği' katliamların en büyük delili

Van'da 1915'te Ermeniler tarafından katledilen 2 bin 500 Müslüman anısına dikilen Zeve Şehitliği mezalimin en büyük delilleri arasında bulunuyor.

Birinci Dünya Savaşı'nda Ermeni çetelerinin yaptığı mezalimin tanıklarının anlatımları, bilinen şehitlikler, çeşitli tarihlerdeki kazılarda ortaya çıkarılan toplu mezarlar ve Genelkurmay Başkanlığının arşivlerindeki belgeler, özellikle Doğu Anadolu'daki katliamları kanıtlıyor.

Savaş döneminde eli silah tutan erkek nüfusun cephelere gönderilmesi nedeniyle savunmasız yaşlı, kadın ve çocukların Ermeni çetelerin katliamına maruz kaldığı 1915-1918 yıllarını, en acı şekilde yaşayan illerden biri de Van oldu.

'Ermeni Çetelerinin İsyanı Rusların İşini Kolaylaştırdı'  

Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan olaylar ve Ermenilerin yürüttüğü faaliyetlerle ilgili araştırmalarda bulunan Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Abdülaziz Kardaş, olayların aslında 19. yüzyılda başladığını, asıl sebebinin büyük devletlerin Doğu Anadolu'yla ilgili politikaları olduğunu söyledi.

Kardaş, şunları dile getirdi: "Nisan 1915'ten itibaren Van'da çok yoğun Ermeni isyanının başladığını ve Rusların işini kolaylaştırdığını görüyoruz. Ermeniler ve Ruslar, 20 Mayıs 1915'ten itibaren Van'ı tamamen işgal ediyor.

Bu sırada Ermeni çetelerin katliamlarından, Ermenilere hedef olmadan köylerini terk eden Hakis, Derebey, Göllü, Gülsünler gibi köylerde yaşayan 2 binin üzerindeki kadın, yaşlı ve çocuklardan oluşan halk, Van'a sığınmaya çalışıyor.

Van'a doğru hareket ettiklerinde şehrin işgal edildiğini, Ermeniler ve Ruslar tarafından yakıldığını öğreniyorlar. Van'daki Müslümanların büyük bir katliama maruz kaldıklarını, canını kurtarabilenlerin Bitlis'e, batıya kaçtıklarını duyduktan sonra geri çekiliyorlar.

Eski adı Zaviye olan Zeve köyüne geliyorlar. Bu 8 köy halkı, köylerini savunmaya karar veriyorlar.

 'Zeve'de 2 bin 500 şehit yatıyor'

Kardaş, halkın ellerindeki imkanlarla gölden Zeve köyüne kadar olan "U" şeklindeki alanda siperler kazdığını ve müdafaaya karar verdiklerine dikkati çekti.

20-25 Mayıs 1915'te Ermeni çetelerinin köyün olduğu bölgeye saldırılar düzenlediğini ifade eden Kardaş, erkeklerin seferberlik emriyle cephelerde savaştığını, bu nedenle halkın savunma güçlerinin yeterli olmadığını vurguladı.

Kardaş, şöyle konuştu:

"Dolayısıyla kadın, yaşlı ve çocuklardan oluşan köylüler de kendini savunabilecek silah ve erkek nüfustan yoksundu ama savunma kararı alan halk, Ermenilerle yoğun çatışmaya giriyor.

Zeve köyünde toplanan halk, mühimmatları bitince ellerindeki balta gibi kesici, delici aletlerle mücadeleye devam ediyorlar.

Tam kesin tarihini veremiyoruz ama 25 Mayıs 1915'te Ermeni çeteleri köyün tümünü ele geçiriyor. Onların silah ve asker sayısı bakımından da büyük bir üstünlüğü vardı.

Gerek Osmanlı ordusundan çaldıkları silahlar, gerekse Rusya'dan kaçak yollarla aldıkları silahları, bu zavallı ve savunmasız halkı katletmek için kullanmışlardır. Ermeniler, çok büyük bir kıyım yapmışlardır. Burada 2 bin-2 bin 500 kişi kadar insan hayatını kaybetmiştir. Kurtulanlar da çok az sayıdadır.

Bu olaydan sonra 1990'lı yıllara kadar yaşayan tek kişi bulunuyordu. O da 'İbrahim Sargın' adlı vatandaştı. Dolayısıyla Van'daki Ermenilerin yaptığı Zeve katliamı, tarihin çok büyük bir kırımıdır. Bu, aynı zamanda Ermeni çetelerin barbarlığını, vahşiliğini ortaya koyan çok büyük bir delildir."

VAN ZEVE ŞEHİTLİĞİ NEREDE? VAN ZEVE ŞEHİTLİĞİNE NASIL GİDİLİR?

Van Zeve Şehitliği, Van-Erciş yolu üzerinde olup Van'a uzaklığı yaklaşık 15 km'dir. Zeve Şehitliğine Van YYÜ Kampüs yerleşkesinin içinden Bardakçı Köyü istikametine doğru gidebilirsiniz.

Evliya Çelebi elli yıl boyunca gezip dolaştığı yerleri, seyahati esnasında yaşadığı,  gördüğü ve duyduğu her şeyi titiz bir şekilde yazdığı on ciltlik seyahatnamesine kaydeder.

On ciltlik seyahatnamesinin dördüncü cildinde Anadolu'nun doğu ve güneydoğusunda gezinir.

Akrabası olan ve Van'a vali olarak gönderilen Melek Ahmet Paşa ile beraber 09 Mart 1655 tarihinde Van'a gelmek üzere İstanbul'dan yola çıkar.

Bu yolculukları yaklaşık üç ay sürer. Bitlis'ten Van'a gelirken geçtiği Ahlât, Adilcevaz, Erciş, Muradiye, Amik gibi yerleşim yerlerinden de bahseder.  05 Haziran 1655 tarihinde Van'a ulaşır. 

EVLİYA ÇELEBİ GÖZÜNDEN VAN GÖLÜ

Evliya Çelebi Van Gölü suyunun çamaşırları temizleme özelliğini şöyle bir hikâye ile anlatır: 

"Süphan Dağını yuva edinmiş bir ejderha vardır. Bu ejderha zaman zaman yuvasından çıkarak insanlara zarar vermektedir.

Hazreti Ali bu ejderhayı gelip öldürür. Ancak ejderhanın kanı Hazreti Ali'nin atı Düldül'e ve hırkasına bulaşır.

Hazreti Ali ejder kanı ile bulanmış hırkasını Van Denizi'nde yıkarken elinden bir parça sabunu Van Denizi'ne düşer. Peygamberin damadı,  Ali Kerrar-ı Veli :" İlahi, bu denizde esvabını (kıyafetlerini) yıkayanların esvablarını, benim sabunumla kıyamete kadar pak ve tertemiz eyle" diye dua ettiğinden halen günümüzde Van Gölü zehir gibi acı iken sabunsuz bir çeşit beyaz esvap yıkanır ki diller ile anlatılmaz."der…

EVLİYA ÇELEBİ GÖZÜNDEN VAN KALESİ

Van Kalesi hakkında" Nice bin okçu pehlivanlar aşağıdan ok atıp kaleyi aşıramamışlardır.

Ama Sultan IV. Murad Han Revan Kalesini fethedip bu Van'a geldiğinde Pehlivan Sarı Solak'a ve Koca Hacı Süleyman'a ok attırıp Van Kalesini aşırmışlardır.

Gerçekten de mavi bulutlar içinde görünmez seçkin bir kaledir."der…

EVLİYA ÇELEBİ GÖZÜNDEN VAN İKİLMİ

Van'ın iklimini anlatırken, "Van'ın sonsuz hayat veren havası" başlığı altında:

"Bu Van'ın suyu ve havası çok tatlıdır. Yavaş esen rüzgârı bu şehre mahsus olduğundan küçük-büyük bütün insanları düzgün yapılı, sağlıklı, sağlam bünyeli, dev elli olurlar.

Kışın orta derecede soğuklukta olduğundan yazı-kışı güzeldir."der…

Evliya Çelebi'nin Van ile ilgili anlatımları birinci ciltte bulunmaktadır.

Evliya Çelebi yukarıda isimleri verilen büyük yerleşim yerlerinin yanında seyahati sırasında geçtiği birçok küçük yerleşim yerlerini hatta köyleri bile anlatmıştır. 

EVLİYA ÇELEBİ'NİN GÖZÜNDEN AMİK VE MOLLAKASIM KÖYLERİ

Evyliya Çelebi sadrazam Melek Ahmet Paşa ile önce 1652 Senesinin Recep ayında Amik köyüne gelir.

Amik kalesinin 940 tarihinde Rüstem Paşa tarafından zabt edildiğini buranın bir Tūrkmen köyū olduĝunu Van eyaletinde Paşa hassı ve ve Van kadısı hükmünde naiblik olduğun Kale dizdarı ve elli kadar neferi olduğunu yazar bir han hamam ve küçük çarşısından bahseder.

Bu Amik kalesinden doğuya doğru giderek Alakköye geldik Burada Paşa ile buluşarak Amik kalesini anlattım.

Paşa görmeden hayretler içinde kaldı. Buradan yine doğuya doğru giderek (Kara Kasım Köyü) ne geldik Yeşil bir kazada yüz hâneli şenlikli bir köydür.

Burada Dördüncü Sultan Murad Han’ın bir sofası vardır.

Halen mesire yeridir Molla Kasım adında ki zât da burada bir derviş tekkesi içinde olup sar’a hastalığına tutulmuş olan bir kimse burada yedi gün kalınca şifa bulur.

Buradan kıbleye doğru giderek Çaybaşı denilen yerde menzil aldık.

Yeşil bir sahra olup çaydan uzakça yüz haneli gelişmiş bir köyü var.

Bu çay Çomaklı Dağı’ndan ve Van’ın doğu tarafında bir top menzili olan Akkirpi dağlarından toplanıp burada Van gölüne dökülür.

ESKİ VAN GRAVÜRLERİ

İpekyolu Belediyesi Kültür ve Sosyal İşler Müdürlüğü, kırsaldaki öğrencilere kentin tarihi ve turistik mekanlarını tanıtmak amacıyla önemli bir etkinliğe imza attı.

Merkeze 47 km uzaklıktaki Yatıksırtı Ortaokulu öğrencilerine yönelik ücretsiz kültür ve sanat gezisi düzenlendi.

Yatıksırtı Mahallesi'nden servislerle alınan öğrenciler, öğretmenleriyle birlikte şehir merkezinde bulunan Van Müzesi'ni ziyaret ederek tarihin derinliklerine keyifli bir yolculuk yaptılar.

Müzeyle ilk kez buluşan öğrenciler, daha sonra eski Van şehrini gezerek bölgenin tarihi yapıları hakkında bilgi sahibi oldular.

Ardından İpek Park Eğlence Merkezi'ne geçen öğrenciler, buradaki Ters Ev'de eğlenceli vakit geçirdikten sonra Engelsiz Kafe'de kendileri için hazırlanan atıştırmalıklarla günün yorgunluğunu attılar.

Öğrenciler, böylesine keyifli bir gün geçirmelerine imkan sağlayan belediye çalışanlarına teşekkür ederek, benzer etkinliklerin devamını talep ettiler.

İpekyolu Belediyesi, kırsal mahallelerdeki öğrencilere yönelik düzenlediği kültür ve sanat gezilerini farklı mahallelerdeki öğrencilerle sürdürmeye devam edecek.

HABER VİDEOSU

#vangezi #köyçocukları #vangezilecekyerler

Edremit Belediye Başkanı ve Başkan Adayı İsmail Say, Van'da Urartu Krallığı döneminde yapılan ve dünya su mühendisliği harikası olan 51 kilometre uzunluğuna sahip tarihi Şamran Kanalı’nın UNESCO geçici kültürel miras listesine alınacağını duyurdu.

Peki Van'ın başka hangi değerleri UNESCO listesinde?

Şamran Kanalı UNESCO Yolunda

Edremit Belediye Başkanı ve Başkan Adayı İsmail Say, Van'da Urartu Krallığı döneminde yapılan ve dünya su mühendisliği harikası olan 51 kilometre uzunluğuna sahip tarihi Şamran Kanalı’nın UNESCO geçici kültürel miras listesine alınacağını duyurdu.

 Konuyla ilgili başvuruların yapıldığını söyleyen Başkan Say, ayrıca kanalın,”Menua Yürüyüş Yolu Projesi" kapsamında yeniden turizme kazandırılacağını söyledi.

Başkan Say,  Şamran kanalında ve Menua yürüyüş yolunda restorasyon çalışmalarının yapılacağını belirten Başkan Say, 3 bin yıllık tarihin vatandaşlarla buluşturacaklarını aktardı.

UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirası  Listesi

UNESCO’nun 1972 yılında kabul ettiği Dünya Kültürel ve Doğal Mirasın Korunmasına Dair Sözleşmeye bağlı olarak oluşturulan Dünya Kültürel ve Doğal Mirası Listesinde 2017 yılında Polonya’nın başkanlığı ve ev sahipliğinde Krakow’da gerçekleştirilen Dünya Mirası Komitesi 41. Oturumunda kabul edilen miraslarla birlikte 1073 miras yer almaktadır.

Bunlardan 832’si kültürel, 206’sı doğal ve 35’i karma (doğal ve kültürel) miraslardır. Türkiye’nin söz konusu listede 18’i kültürel, 2’si karma olmak üzere 20 miras alanı bulunmaktadır.

UNESCO Dünya Kültürel ve Doğal Mirası Geçici Listesi

Dünya Miras Komitesi tarafından UNESCO Dünya Mirası Listesine alınan bu mirasların yanı sıra bir de bu listeye önerilmesi öngörülen ancak henüz adaylık süreçleri tamamlanmayan miraslardan oluşan Geçici Liste bulunmaktadır.

Geçici Liste Üye Devletler için ulusal bir envanter niteliğinde olup, asıl listeye başvurulacak olan alanlar bu listeden seçilerek belirlenmektedir. UNESCO’nun Dünya Mirası Geçici Listesi’nde 173 Taraf Devletin 1650 mirası yer almaktadır. Türkiye’nin Geçici Listede ilki 1994 yılında sunulan ve son olarak 2017 yılında güncellenen şekliyle 67 kültürel, 2 karma ve 2 doğal olmak üzere toplam 71 mirası bulunmaktadır.

Van'dan İki Değer UNESCO Mirası Geçici Listesinde

Birleşmiş Milletler (BM) Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu’nun (UNESCO) Dünya Kültür Miras Listesi’nde ülkemizde 20 şehirden eser yer alıyor.

UNESCO tarafından Dünya Kültür Miras Listesi’ne ülkemizde koruma altına aldığı kültürel ve doğal alanların sayısı 20’ye yükselirken Van’da herhangi bir eser UNESCO Dünya Kültür Miras Listesi’ne henüz giremedi.

Ancak Van’da bulunan ve her yıl binlerce ziyaretçiyi ağırlayan Akdamar Kilisesi ve Van Kalesi, UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’nde yer alıyor.

BM UNESCO’nun Dünya Kültür Miras Kurulu tarafından alınan karar ile Akdamar Kilisesi 2015 yılında Dünya Geçici Miras Listesine eklenirken

2016 yılında ise Van Kalesi Dünya Geçici Miras Listesine eklenerek kültürel miras varlığını korumaya devam ediyor.

Van'a bir gezi için gelen Sabah Gazetesi köşe yazarı Mehmet Çalışkan Van Müzesi gesiznde, yurt dışına kaçırılarak başka ülkelerin müzelerinde sergilenen tarihi eserleri köşesine taşıdı.

İşte O Yazı:

'Geçtiğimiz günlerde şehri; bir çekim merkezi haline getirme vizyonu taşıyan, çok uluslu bir girişim olan Tariria adlı turizm, kültür - sanat ve gastromi merkezini ziyaret etmek için Van'a gittim.

Van Müzesi gezimde bölgede kurulan medeniyetlerden biri olan Urartulara ait tarihi eser ve hazineleri görmek etkileyiciydi. Yurt dışına kaçırılarak başka ülkelerin müzelerinde sergilenen tarihi eser ve hazinelerin olduğunu öğrenmek ise bir o kadar iç eziciydi.

Yurt dışına kaçırıldıkları için doğal olarak onları Van Müzesi'nde göremiyorsunuz. Sadece ne olduklarını yazıldığı afişlerde fotoğraflarını görebiliyorsunuz. O afişler, ziyaretçileri müzenin girişine asılmış bir şekilde karşılıyor. Kaçırılanlara rağmen Van Müzesi, bir hayli zengin tarihi unsurlara sahip.

YURT DIŞINA KAÇIRILAN TARİH

Yurt dışına kaçırılan tarihi eser ve hazineler şöyle;

• Ayak ve Kaseler

Museum zu Allerheiligen / İsviçre

• Miğfer

Museum zu Allerheiligen / İsviçre

• Karışık Yaratıklar

The British Museum / İngiltere

• Karışık Yaratıklar

Hermitage Museum / Rusya

• Boğanın Üzerine Binmiş Tanrıça

The Metropolitan Museum of Art /ABD

• Heykel

Tiflis Arkeoloji Müzesi / Gürcistan

• Minau İsminin Kazılı Olduğu At ve Gemi

Ariadne Gallery / ABD

• ll. Rus İsminin Kazılı Olduğu At ve Gemi

Museum für und Gawerbe / Almanya

• At Koşum Süsü

Badisches Landsmuseum / Almanya

• Heykelcik

Vorderasiatisches Museum / Almanya

• Grifon Şeklinde Mobilya Aksamı

Vorderasiatisches Museum / Almanya

• Ayaklı Kazan

Museum für Vor-und Fürhgeschichte / Almanya

• Metal Kaplar

Museum zu Allerheiligen / İsviçre

• Miğfer

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Bakraç

The Ebnöther collection Museum zu Allerheiligen / İsviçre

• Miğfer

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Pektoral

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Mücevherler

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Miğfer

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Üçayaklı kazan

Badisches Landsmuseum / Almanya

• Testiler, pişmiş Toprak ve Tunç

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Madalyon

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

• Miğfer

The Ebnöther collection Museum zu Allerheiligen / İsviçre

• Üçayaklı kazan

Prähistorische Staatssammlung / Almanya

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı yurt dışına kaçırılan eserlerin Türkiye'ye iadesi için yoğun çalışmalar yapıyor. Son yıllarda bu konuda çok yol alınarak birçok tarihi eser ve hazine ülkemize iade edildi. Bu konuda çalışmalara devam ediliyor.

Gönül, tamamının hemen iade edilmesini istiyor ama yurt dışında o kadar tarihi eser ve hazinemiz var ki iade çalışmaları ne yazık ki uzun yıllar sürecek.'

YAZININ TAMAMI İÇİN TIKLAYINIZ

İnsanlık tarihi boyunca birçok şehir var oldu, yıkıldı ve yeniden kuruldu.

Peki dünyanın en eski şehirleri nereleri?

İşte dünyanın en eski şehirleri!

Listede bakın Türkiye'den de 4 şehir var...

Dünyanın dijital kütüphansi sayılan Vikipedi'ye göre Dünyanın en eski üç kenti Şam, Eriha ve Biblos'tur. 

Türkiye'nin hala  yaşanılan en eski kentleri ise sırasıyla Mardin, Nusaybin, Dülük, Harran ve tarihi Bakır Çağına dayanan Van olarak sıralandı...

İşte O Liste

• Şam, Suriye (Bakır Çağı)
• Biblos, Lübnan (Bakır Çağı)
• Susa, İran (Bakır Çağı)
• Sayda, Lübnan (Bakır Çağı)
• Mardin, Türkiye (Bakır Çağı)
• Krokodilopolis (Feyyum), Mısır (Bakır Çağı)
• Nusaybin, Mardin,Türkiye (Bakır Çağı)
• Filibe, Bulgaristan (Bakır Çağı)
• Dülük (Gaziantep), Türkiye (Bakır Çağı)
• Harran, (Şanlıurfa), Türkiye (Bakır Çağı)
• Tuşpa (Van), Türkiye (Bakır Çağı)
• Eriha, Filistin (Bakır Çağı)
• Rayy, İran (Tunç Çağı)
• Beyrut, Lübnan (Tunç Çağı)
• Kudüs, Filistin (Tunç Çağı)
• Sur, Lübnan (Tunç Çağı)
• Erbil, Irak (Tunç Çağı)
• Arrafa (Kerkük), Irak (Tunç Çağı)
• Yafa (Tel Aviv), İsrail (Tunç Çağı)
• Halep, Suriye (Tunç Çağı)

• Belh, Afganistan (Demir Çağı)
• Hanya, Yunanistan (Demir Çağı)
• Larnaka, Kıbrıs (Demir Çağı)
• Tebai, Yunanistan (Demir Çağı)
• Atina, Yunanistan (Demir Çağı)
• Lizbon, Portekiz (Demir Çağı)
• Cádiz, İspanya (Demir Çağı)
• Varanasi, Hindistan (Demir Çağı)
• Xi'an, Çin (Demir Çağı)
• Sakız, Yunanistan (Demir Çağı)
• Midilli, Yunanistan (Demir Çağı)
• Ecbatana (Hamedan), İran (Demir Çağı)

İşte Bir Çok Medeniyete Ev Sahipliği Yapmış Van'ın Tarihi

Van Anadolu'nun en büyük kapalı havzası olan Van Gölü kıyısında toprakları verimli akarsuları bol iklim koşulları oldukça elverişli bir yerleşim merkezidir.

Bu yüzden tarihin eski çağlarından beri birçok medeniyetin hâkim olduğu bir yer olmuştur.

Başkent TUŞBA

Arkeolojik araştırmalara göre Van ili yazılı tarih öncesi dönemleri M.Ö. 5000-3000 yılları Kalkolitik dönem başlarına kadar uzanmaktadır. M.Ö. 2000 yılında bu bölgede ilk olarak devlet kuranlar Hurrilerdir. Daha sonra Hurrilerin bölgedeki devamı olan yerli kavimler tarafından M.Ö. 900 yıllarında başkentleri Tuşba ( VAN) olan Urartu devleti kurulmuştur.

Urartular M.Ö. 612 yılına kadar Van Bölgesinde güneyde yukarı Mezopotamya'ya kadar uzanan topraklarda hüküm sürmüşlerdir.

M.Ö. IX. Yüzyılda Kral Sarduri tarafından Van kalesi yaptırılmıştır. M.Ö. VII. Yüzyıl başlarında Mezopotamya'dan Anadolu'ya akınlar düzenleyen Asurlular Van kalesini ele geçirince Urartular Tuşba yakınlarında Rusahinili (Toprakkale) şehrini kurarak varlıklarını devam ettirmişlerdir.

M.Ö. 612 yılında Anadolu'ya gelen Medler büyük Urartu Krallığı'na son vermişlerdir.

Yerleşik bir nizam kuramayan Med Krallığı Persler'e yenilip yıkılınca Van ve yöresi M.Ö. 332 yılına kadar Pers M.Ö. 129 yılına kadar Büyük İskender'in doğu seferinden sonra Makedonyalılar ve M.Ö. 88 yılına kadar da Partların egemenliğinde kalmıştır.

Tarihi dönem içerisinde Van ve yöresi Romalılar ile Sasaniler arasında çatışma sebebi olmuştur. M.S. 395 yılına kadar Sasani sonra da Bizans egemenliğinde kalmıştır.

Hz. Osman zamanında Bizans'ı bozguna uğratan Müslüman orduları 644 yılında Van ve yöresini ele geçirmiş bu hâkimiyet Emevi ve Abbasi devletleri tarafından da sürdürülmüştür. Eskiden beri Van bölgesinde yaşayan Ermeni azınlığı kısa bir süre Van çevresinde bir krallık kurmuş ve İslam İmparatorluğu'na tabi olmuşlardır. Hıristiyan sanatının mühim bir eseri olan Akdamar Kilisesi aynı adı taşıyan Ada üzerinde Kral Gagik tarafından 915-921 yılları arasında yaptırılmıştır.

MALAZGİRT ZAFERİ ile SELÇUKLİ TORAĞI OLMUŞ

Çağrı Bey döneminde Anadolu'ya keşif amaçlı yapılan seferler 1071 Malazgirt zaferiyle neticelenmiş Van ve çevresi Büyük Selçukluların egemenliğine girmiştir. Büyük Selçuklulardan sonra bir süre Eyyubi egemenliğinde kalan şehir 1230 yılında Karakoyunluların hâkimiyetine girmiştir.

Bu tarihlerde eski Van şehrinde bulunan Ulu cami Karakoyunlu Yusuf tarafından yaptırılmıştır. Karakoyunluların Uzun Hasan'a mağlup olmalarıyla Van ve havalisi Akkoyunluların eline geçmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde Safevi Devleti'ni yenen Osmanlı orduları 1458'de Van'ı fethetti ve bu fetih 1555 yılında yapılan Amasya Antlaşması ile kesinlik kazanmıştır.

Van Beyler Beyliği'ne atanan Hüsrev Paşa ve Kayaçelebizade Koçi Bey kendi adlarını taşıyan birer cami yaptırmışlardır. Aynı dönemlerde "Kitap-ı Lugat-ı Vankulu" adlı eser Vankulu Mehmet Efendi tarafından hazırlanmıştır.

XIX. yüzyılın ikinci yarısından sonra Van'da ekonomik bakımdan güçlü olan Ermeniler ihtilal cemiyetleri kurarak Rusların da desteğiyle silahlanmaya başlamış 1915'te birçok kaza ve köyde katliama girmişlerdir.

Aynı yıl Van'ı istila eden Ruslar Ermenileri destekleyerek şehri ateşe vermiş ve Osmanlı ahalisi şehri boşaltmak zorunda kalmıştır. 1918 yılında Van yakılıp yıkılarak büyük oranda nüfus kaybına uğradığından bugünkü yerinde yeniden kurulmuştur.

Başlayan Türk harekâtı karşısında işgal ettikleri topraklardan çekilen Ruslar ve Ermeniler doğudaki aşiretlerin de desteğiyle tamamen Anadolu'dan çıkarılmış ve Türk ordusu 2 Nisan 1918' de Van'a girerek şehri kurtarmıştır.

16 Mart 1921' de imzalanan Moskova antlaşması ile Ruslar Van ve Bitlis'e ait isteklerinden vazgeçmişlerdir. 29 Ekim 1923'te Vilayet merkezi olan Van'da Devlet ve Belediye tarafından alt yapı çalışmaları başlatılmış savaştan yakılıp yıkılan şehir yeniden inşa edilmiştir.

VAN HÖYÜĞÜNDE 7 BiN YILLIK TARİH

1.Dünya Savaşında, Hoy Cephesindeki Askerlerimize cephane götürürken, dönüş yolunda donarak şehit olan 120 Kahraman Vanlı Çocuk unutulmadı...

Van Valiliği ile Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından 120 Vanlı kahraman çocuğun anısına yürüyüş düzenlendi. 

Birinci Dünya Savaşı sırasında Van’dan Hoy cephesindeki askerlere cephane taşıyan ve dönüş yolunda çoğunluğu soğuktan donarak şehit düşen “120 Kahraman Çocuk” anıldı.

Van-Şişli Öğretmenevi önünde başlayan yürüyüş, Mareşal Fevzi Çakmak Caddesi’ndeki Kurtuluş Parkı’nda bulunan 120 Vanlı çocuk anıtına kadar sürdü.

Burada saygı duruşu ve İstiklal Marşı’nın okunması ile başlayan törende okunan Kur’an-ı Kerim tilaveti ile devam etti.

Törende günün anlam ve önemini belirten bir konuşmalar yapıldı.

Duaların okunmasının ardından tören, 120 gencin anıtına karanfil bırakılmasıyla son buldu.

120 Kahraman Vanlı Çocuğun Hikayesi Nedir?

Vanlı 120 Kahraman Çocuk

Karlara yazılmış bir kahramanlık destanı.

İşte cesaretleri ve fedakarlıkları ile kahramanlıkları karlara yazılmış 120 Vanlı Kahraman Çocuğun soğuk bir kış günü Vanlıların yüreğini yakan o destansı öykü.

1 Dünya Savaşı sırasında Ruslara karşı mücadele eden Hoy Cephesindeki askerlerimizin erzağı bitince, yetişkinlerin hepsi savaşta olduğu için erzak ulaştırmak çocuklara düşer.

Kış mevsiminin zemheri soğuğunda yola çıkan 120 Kahraman Vanlı Çocuk, sağ-salim erzağı cepheye ulaştırır.

Ancak dönüş yolunda çıkan fırtına nedeni ile o kahraman 120 çocuk destanlaşarak  adı tarihe geçer.

ADINI TARİHE YAZAN VANLI 120 KAHRAMAN ÇOCUK

Yıl 1915.

Aylardan Ocak.

Birinci Dünya Savaşının ilk ayları.

Van ve çevresinde çok şiddetli çatışmalar oluyor.

Van'daki yetişkinlerin önemli bir kısmı Rus işgaline karşı Hoy cephesine gönderilince Van büsbütün korumasız, desteksiz kalır.

Şehri, köyleri, ahaliyi korumak artık daha da zorlaşır.

Van savunması yaşlı, kadın, çocuk ve küçük Jandarma fırkasına bırakılır.
Ocak 1915 Ruslara karşı Hoy cephesinde mücadele veren askerlerin erzak ve cephaneleri de tükenmeye başlar.

Van'da cephaneyi taşıyacak yetişkin bulunamayınca görev, yaşları 12 ile 17 arasında değişen çocuklara düşer.

Kısa süre içinde gönüllü, yaşları küçük yürekleri büyük 120 Vanlı çocuk göreve seve seve talipli olur.

Vanlı çocuklara gidiş gelişlerinde öncülük etmek ve başlarında bulunmak üzere 2 öğretmen, sayılı askere sahip olan Van Jandarma fırkasından 18 Jandarma da kafileye katılır.

Vanlı 120 kahraman çocuk, okul ödevlerini, arkadaşlarını, sevdiklerini, oyunlarını bir kenara bırakarak vatan ödevine cesaretle, inançla hazırlanır.

Yola çıkılacağı gece, anneler çocuklarının ellerline kınalar yakar, kulaklarına türküler söyler, yüreklerine kahramanlık destanlarından örnekler aktararak sarılarak birlikte uyurlar.

Kafileyi uğurlamak üzere yaşlıların, kadınların oluşturduğu Vanlılar gün ışıklarıyla birlikte Eski Van şehrinin merkezindeki Ulu Cami önünde toplanırlar.

18 asker, 2 öğretmen; silah ve fişek, 15 yaşından küçük çocuklara; çocuk başına 1000 fişek, 15 yaşından büyük çocuklar ise  fişek ve erzak yüklenir.

120 Vanlı kahraman çocuktan oluşan kafile, dualar, gözyaşları ile Hoy cephesine uğurlanır.

Mevsim kış. Yol uzun, hava çok soğuk. Hayvanların ve köylülerin kullandığı karlı, yamaçlı dağ yolunda günler, geceler boyu yürünür.

Uzun, yorucu yürüyüşten sonra kahraman çocuklar cepheye sağ salim ulaşırlar. 

Cephedeki askerlerin imdadına yetişen 120 isimsiz kahramanlar emanetleri cephedekilere teslim ederek kutsal görevlerini başarıyla yerine getirirler. 
Kafile Van'a dönmek üzere aynı güzergâhtan yola çıkar.

Kar yağışı başlamıştır. Dönüşün çetin geçeceği iyiden iyiye hissedilir.

Çocuklar evlerine, arkadaşlarına, okullarına tekrar kavuşabilmenin özlemiyle Van'a doğru yürürler.

Dinmek bilmeyen kar yağışı şiddetini artırmakla kalmaz; kar, tipiye dönüşür, korku, endişe saçar.

Yol boyunca tipinin çıkardığı uğultu sesine kurt, köpek sesleri karışır.

Göz gözü görmez. Adım atmak imkânsızlaşır. Çocuklar birbirlerine tutunarak yol alırlar. Ama bu önlemler çocukların başına gelecek felaketi önlemeye yetmez.

 Sonuçta, nefesler kesilir, ayaklar işlemez olur. Dondurucu soğuk ve tipi önünde çaresiz savunmasız, sığınmasız kalan, 120 Vanlı kahraman çocuklar, jandarma ve öğretmen uyurcasına beyaz karların üzerine serilir.

Felaketin Van'da duyulması üzerine olay yerine koşanlar; kimi çömelmiş, kimi uzanmış, kimileri, birbirlerine tutunmuş 80 çocuk, 8 asker, 2 öğretmenin cansız, donmuş, şahadete ulaşmış bedenlerini karlar altından çıkarır.

Kurtarılan ve hayat belirtileri gösteren 40 çocuk, 10 jandarma trajik bir durumda Van'a getirilir.

Soğuk alan bu çocuklardan da 18'i bütün çabalara rağmen şehit düşer.

Bu olay vatanı için yaşına bakmaksızın canını veren Vanlı çocuklarımızın adını isimsiz kahramanlar olarak tarihe yazdırır. 

Kahraman çocuklar adına ağıt yakılır, film olur, roman olur, destan olur, okul adı olur, anıt olur ve her yıl anma yürüyüşleri yapılır…

KARLARA YAZILMIŞ BİR KAHRAMANLIK ÖYKÜSÜ

İpek yolu’nun geçtiği stratejik bir konumda bulunan Van, tarihte birçok devlete ev sahipliği yapmıştır. Müslümanların çoğunluk, Ermenilerin azınlıkta olduğu Van’da yıllarca beraber yaşamışlardı. Ancak Osmanlı Devleti’nin zayıflamaya başladığı sıralarda misyonerler Ermenileri birlikte yaşadıkları Müslümanlara ve devlete düşman etmek için çalışmalarda bulunmuşlardı.

Misyoner okullarında, kiliselerde Ermenilerde milli bilinç uyandırılmaya çalışılmıştı. Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’na katıldıktan sonra Ermeniler Osmanlı’ya karşı büyük devletlerle işbirliği içerisine girmişti. Ruslardan destek alan Ermeniler, ülkenin birçok yerinde isyanlar, olaylar çıkarmışlardı. Bu olayların en kanlı ve yoğun yaşandığı yerlerden biri de Van idi. 1915’te çıkardıkları isyan Van merkez dâhil köy ve kazaların tamamına yayılmıştı.

20 Mayıs 1915’te Rusların Van’a girmesi Ermeniler tarafından sevinç gösterileriyle karşılandı.

Ruslar savaşta şehri ele geçirmelerine yardımcı olan Ermeni çete lideri olan Aram Manukyan’ı Van Valisi olarak atadı. Osmanlı Ordusu Van’ı geri alana kadar Ermeniler Van’da savunmasız Müslüman halka akla hayale gelmeyecek işkence ve katliamlarda bulunmuşlardı.

Ermeniler, devlet dairelerini ve Müslümanlara ait olan evleri yakıp yıkmışlardı. Bu çalışmada 1915’te Van’da baş gösteren isyanda Ermeni çeteleri ve isyanda etkili olan çete lideri Aram Manukyan’ın faaliyetleri incelenecektir.

İşte Tolstoy'un Kızının Kaleminden 1915 Ermeni Olayları Gerçeği

Üünlü Rus Yazar Lev Nikolayeviç Tolstoy’un kızı Aleksandra Lvovna Tolstaya’nın kaleme aldığı hatıratındaki 1915 yılının Haziran ayının son haftasında geldiği Van şehri hakkındaki izlenimleri ve bu şehirde yaşanan Ermeni isyanına dair verdiği bilgiler...

 "Ermeniler, canlı canlı Türkleri gömüyorlardı."

Aleksandra Tolstaya, 1. Dünya Savaşı'nda gönüllü hemşire olarak Rus ordusuna katıldı. 20 Mayıs 1915’te Rus ordusunun Ermeni çetelerin yardımıyla Van’ı işgalinden sonra Van’a geldi.

Anılarında Van’da yaşanan Türk-Kürt soykırımını şöyle anlatıyor:

“Yerde bezlerle örtülü, kirli bedenler: Türkler. Erkekler, kadınlar, yaşlılar, gençler, çocuklar. Hepsi birlikte üst üste yığılmış bir halde. İniltiler, sayıklamalar, küçük çocukların ağlama sesleri. Bize doğru kirli zayıf eller uzanıyor, kadınlar ağlıyor. Ben, gazetelerde Türklerin hunharca davrandıklarını, Ermenileri katlettiklerini okumuştum. Anlamıyorum… - Burada Van’da biz, Ermenilerin insanlık dışı gaddarlığını gözlemledik. Ermenilerin, kadınların göğüslerini kestiklerini, kollarını, bacaklarını tersyüz ettiklerini ve kırdıklarını söylüyorlardı.

Bu insanlık dışı gaddarlığın kurbanlarını bizzat ben kendim gördüm. Biz Van’a geldiğimiz zaman, esirlerin bir bölümü ölmüştü. Yaklaşık 800 kadar insan kalmıştı. Her gün 15-20 cesedi eski çukurlara yuvarlıyor ve toprakla üstünü gelişi güzel kapatıyorlardı.”

Çanakkale Savaşı, I. Dünya Savaşı sırasında 1915-1916 yılları arasında Gelibolu Yarımadası'nda Osmanlı İmparatorluğu ile İtilaf Devletleri arasında yapılan çetin bir deniz ve kara muharebeleridir.

Öteki adıyla işgalci güçlerin bozuna uğradığı, Türk'ü Kürd'ü, Laz'ı, Çerkez'i ile büyük kahramanlık destanın adıdır. 

Çanakkale Savaşı'nda hangi ilden kaç şehit olduğu harita dün (10.02.2024) sosyal medyada gündem oldu. Çanakkale savaşı ve şehitlerle ilgili binlerce paylaşım ver yorum yapıldı.

Hatta bazı tarihten nasibi olmamış kişiler tarafından 'Doğulular Çanakkale’de Yoktular' türünde seviyesiz yorumlar yapıldı.

Bu yorumlara kısmen doğru diyebiliriz. Çünkü Doğu illerimizden cepheye sevk edilen askerler yakın cephe olan Kafkas ve Filistin cephelerine sevk edilmekteydiler. Sarıkamış harbine Van’da konuşlu ve askerinin % 90'ı Vanlılardan teşkil olan 33. Piyade Tümeni iştirak etmiş, çok az bir kısmı dönebilmiştir. 33. Piyade Tümeninin Van’dan ayrılması sonucu ise sahipsiz kalan Van’da Ermeni çeteler 100 bin savunmasız Türkmen/Kürt insanımızı şehit etmişlerdir.

Sadece memleketim olması hasebiyle Van ilinden Çanakkale cephesine gidip şehit olan askerlerimizin isimleri ve şehadeti ile kahramanlaşan Vanlı Ali'nin hikayesi...

ÇANAKKALE SAVAŞLARINDA ŞEHİT OLAN VANLI ŞEHİTLER

1.Sadık Oğlu Esat Efendi Yüzbaşı 15. Alay 29.05.1915

2.Abdullahoğlu Hayrettin Efendi Üstteğmen 33. Alay .02,05,1915 Maşuk oğlu Mehmet Er Van Gevaş

3.Dervişoğlu Tahsin Efendi 56. Alay 1894 8.5.1915- Çanakkale Kirte.

4.Mustafaoğlu Mehmet Arif Efendi Yd.Subay 23. Alay 1896.-10.8,1915

5.Abdulhamit oğlu Muhuttin Onbaşı 18. Alay Van Gevaş 1889- 10.5.1915

6.Abdullah oğlu Abdulcelil 15. Alay 1.5.1915 Er Van 17. Alay 1881-30.06.1915- Maydos Büyükdere Cephesi

7.Reşat oğlu Hamdi Er. 18. Alay Van 1887-27.06.1915

8.Ali Oğlu Hamza Er. 15. Alay Van.10.09.1915- Çanakkale Mecruhin Hastanesi.

9.Raşit Oğlu Kerim Er Van 1881-1915

10.Ahmet Oğlu Murat Er. 17.Alay Van 1885- 25.6,1915- Çanakkale Kerevizdere

11.Muksutoğlu Murat Er Van 15. Alay 1915- Çanakkale, Seddülbahir

12.Mehmet oğlu Abdurrahman Van 17. Alay 1881- 1.9.1915

13.Osman Oğlu Arif Van 14. Alay Er 1,5,1915

14.Sadık Oğlu Bayram Van 13. Alay Er Van 1887-19.5.1915

15.Abdullah oğlu Dursun Er Van 1915- Çanakkale Kirte Harbi

16.Hamit Oğlu Hacı Er Van 16. Alay 1881-16.7.1915- Çanakkale Domuzderesi.

17.Abdulkadir Oğlu Hacı Er Van 1915- Seddulbahir Cephesi

18.Ali Oğlu Osman Er 14. Alay Doğum Tarihi 1889 Şehit olduğu Tarih 11.05.1915- Çanakkale Arıburnu.

19.Yusufoğlu Sıdkı Er Van 15. Alay DT.1893 Şehit Olduğu Tarih 22.05.1915

20.Mehmetoğlu Şükrü Er Van 14. Alay D.T.1888 Şehit Olduğu Tarih 01.05.1915

21.İsmailoğlu Şükrü Er Van 15. Alay D.T. 1891. Şehit Olduğu Tarih 17.5.1915- Çanakkale Kabatepe.

22.Süleymanoğlu Şükrü Er Van 14. Alay D.T.1882 Şehit Olduğu Tarih 17.5.1915

23.Ahmetoğlu Tahir Er Van D.T.1882 Şehit Olduğu Tarih 18.2.1917- Çanakkale.

24.Murtezaoğlu Mahmut Er Van Çaldıran 15. Alay D.T.1886 Şehit olduğu Tarih 1.5.1915

25.Rüstemoğlu Hasan Er Van Erçiş Şehit Olduğu Tarih 14.1.1915

26.Alioğlu Hurşit Er Van Erciş 13. Alay D.T.1879 Şehit olduğu tarih 3.9.1915- Çanakkale.

27.Reşatoğlu Hamdi Er Van 27. Alay Kesikdere Şehitliği

28.Murat Oğlu İsmail Er Van Gevaş 18. Alay 1884-8,8,1915

29.Ömeroğlu İsmail Er Van Gevaş 13. Alay 1884-19.5.1915

30.Musa Oğlu Sait Er Van Gevaş 10.Alay 1886-12.7.1915

31.Süleymanoğlu Ömer Er Van Gürpınar 15. Alay 2.5.1915

32.Hayrioğlu Yusuf Er Van 15. Alay 1879-5.7 1915- Çanakkale Sığındere.

33. Abdullah oğlu Mülazım Evvel Hayrettin Efendi, Çanakkale

34. Ahmet oğlu Er Abdullah, Çanakkale

35. Halil oğlu Er Mustafa, Çanakkale Arıburnu

36. İbrahim oğlu Er Nusret, Çanakkale Anafartalar

37. Hasan oğlu Er Ali, Çanakkale

38. İbrahim oğlu Er Nusret, Çanakkale Anafartalar

39. Mehmet oğlu Er Bayram, Çanakkale Mecruhin

40.Seladdinoĝlu Duran Van Başkale

Gitti de gelmedi yavrum buna ne çare…

Gidip de gelmeyen bir değil bin değil Çanakkale’de. Onlardan Vanlı Ali ve Ağrılı Hüseyin.

Vanlı Ali Destanı

Küçük bir savaş gemisinin gözcüsüdür Vanlı Ali.

Düşünün, vakit gecenin bir yarısı.

Gemi Çanakkale yolunda. Ali nöbet tutuyor.

Arkadaşları uykuda.

Gözleri çakmak çakmak Ali’nin.

Yüreği yanmış. Elinde bir mendil. Yavuklusunun göz yaşlarıyla ıslanmış.

Suyun içinden hızla bir şeyin kendisine gelmekte olduğunu fark eder Ali.

Düşman denizaltısından atılan bir torpil yaklaşmaktadır gemiye.

Arkadaşlarıma haber vereyim der, vakit yok.

Düşünmeye vakit yok, tereddütte vakit yok.

Küpeşteye çıkar Ali, torpilin geldiği yöne doğru atar kendini denize.

Torpil Ali’ye çarpar, patlamaz. Pervaneleriyle biçer yiğidi.

Deniz al kana boyanır.

Bir mendil suya düşer, Van’da bir Suna Gelin hıçkırarak uykusunda uyanır.

Yönü değişir torpilin, kurtulur gemi.

Artık hilal uğruna dalgalarda batan bir güneştir Ali.

Çanakkale'de bir güneş gibi dalgalara batan Vanlı Ali.. pic.twitter.com/EZumWpj0pp

— Vanlı Nihat Hoca (@vanlinihathoca) March 18, 2023

Van'ı Yeniden Keşfedeceğiniz Muhteşem Bir Tanıtım Belgeseli

Van Büyükşehir Belediyesince 'Farklı Şehir Van' temasıyla hazırlanan ve şimdiye kadar izlediğiniz Van Tanıtımı Belgesellerini unutturacak bir tanıtım filmi...

Bir hikâyenin başlangıcıdır Van.

Tarih, doğa ve kültür yolculuğunun başlangıcıdır Van.

Bir sabah gözlerinizi açtığınızda keyifli bir tatilin başlangıcıdır Van.

Kısa bir uçak yolcuğu ya da bir kara yolculuğu; hedef Van ise rota sizi ilginç bir hikâyenin ortasına atacaktır.

Yaklaşık 7000 yıllık bir tarihe yolculuktur yapılan tercih.

Çok eski dönemlerden beri yerleşim alanı olmuş Van ve çevresi, coğrafya bakımından önemli bir konumu olduğu için, birçok uygarlığın izlerini üzerinde barındırmıştır.

Urartu Medeniyetinin başkenti Van’da, bugüne değin varlık göstermiş Hurriler, Hititler, Persler, Medler, Selçuklular ve Osmanlılar gibi birçok kültürün izleri ile tarihi yapıların içerisinde tarihe tanıklık edersiniz.

Van’da başlayan bir tatil serüveni mutlaka çok uzun ve unutulmaz anlarla dolu olacaktır. Van kahvaltısı ile yapılacak bir başlangıç ise bu uzun yolculukta enerji kaynağı olacaktır.

Tarih, Doğa ve Kültür Serüveni Tarih, doğa ve kültür serüvenidir bu hikâyenin adı. Her taşın üzerinde tarihin izlerini bulursunuz.

Akdamar adasında, Tamara ile koyun çobanının sulara gömülen aşklarının hikâyesine tanıklık ederken doğayı ve tarihi bir arada yaşar, Van gölünün sularında keyifli bir yolculuğa çıkarsınız.

Her tutkunun bir karşılığı vardır Van’da.

Doğa’nın, tarihin ve sanatın bir arada nasıl bir ahenk oluşturduğuna şahitlik ederken, şaşkınlık ve hayranlık yeni ruh haliniz olacaktır.

Kilim desenleri de tarihi gibi ilmek ilmek işlenmiştir Van’da.

El sanatının ustalığı kilim desenlerinde olduğu gibi gümüş işlemelerinde de göz kamaştırır.

Gümüşün sanatla buluştuğu bu topraklarda Savat işlemeleri gibi, mimari yapıların da tarih boyunca bir sanat eseri inceliğinde işlendiğini görürsünüz.

Bu mimari yapılarla 7000 yıl öncesine gidebileceğiniz gibi, yakın tarihi yansıtan yapılarla da Van kültürünü ve mimari yapısını de keşfetmek mümkün.

Bakir doğası ve birbirinden harika manzaralarıyla kendine hayran bırakan bu şehirde, uzun doğa yürüyüşleri yaparak, bölgenin keşfedilmemiş güzelliklerini görme imkanı da bulabilirsiniz.

Amaç doğa sporları ise Van’ın coşkun akan sularında rafting yaparak ya da dağlardan kendinizi rüzgara bırakarak yamaç paraşütü ile ve ya da yüksek yamaçlarda kayak yaparak da Van’ı keşfedebilirsiniz.

Van gölüne neden deniz dendiği ile ilgili aklınızda bir soru işareti varsa kısa bir sahil gezintisi ile de bu sorunun cevabını bulmanız mümkün olacaktır.

Van’ın gölü kadar akarsuları ve şelaleleri de doğanın bir şaheseridir.

Muradiye şelalesinden akan su, ziyaret boyunca doğal bir terapi sağlar ve size doğanın muhteşem zarafetini sunar.

Doğanın Van’da ne kadar cömert olduğunu ise Vanadokya peribacası oluşumlarında görürüsünüz.

Rüzgarın toprak da oluşturduğu bir sanat eseridir burası ve kendinizi bu sanat eserinin büyüsüne kapılmaktan geri alamazsınız.

Dünya'nın En Büyük Sodalı Gölü Peri bacalarında kahverenginin en güzel halini görebileceğiniz gibi Mavinin en güzel halini de Dünya’nın en büyük sodalı gölü olan Van gölünde bulabilirsiniz.

Van gölü sahillerinde yüzerek stres atabileceğiniz gibi Van gölünün uçan balıkları inci kefalini de izleyerek balıkların su ile olan dansına tanıklık edebilirsiniz.

Van gölünün üzerinde bir balerin edasında süzülen flamingolar ise görsel ziyafetin doruk yaptığı bir an olarak hafızanıza işleyecektir.

Van gölünün küçük halini görmek isterseniz de Van kedisinin gözlerine bakmanız yeterli olacaktır.

Van ili gibi Van kedisi de bir renk cümbüşü barındırır ve misafirperverlikleri ile de sıkı bir dost olabilirler.

Kedisi, gölü, şelalesi, peri bacası, travertenleri, kaleleri, kahvaltısı ve daha birçok özelliği ile güzelliğin adresidir Van.

Doğanın her aşamasının keşfidir Van. Van’ın tarihi ve doğası gibi insanlarını da keşfedeceksiniz bu yolculukta ve sizi hayrete düşürecek ilgi, alaka ve yakınlıkları.

Van’ın misafirperver ve sıcak insanlarını her ihtiyacınız olduğunda yanınızda bulacak ve belki de misafirleri olacaksınız. 

Serüvenin sonuna geldiğinizde Türkiye’nin doğusunda uzak ama bir o kadar yakın olan eşsiz güzelliklere sahip, medeniyetler beşiği bir kültür şehrinin olduğunun farkındalığı ile bir daha gelmek üzere şehirden ayrılırsınız.

Fotoğraflar: Özkan Çörek

#vantanıtımbelgeseli #vantanıtımfilmi #vantanıtımvideosu

Çocuktum. Dokuz yaşında ya vardım ya da yoktum. Babam elimden tutup bir ikindi namazında bu hârebe şehirdeki Hüsrev Paşa camiine götürmüştü. Eski bir mezarlık önünden uhrevî, son derece hüzünlü ve dokunaklı bir yoldan yürüyerek kocaman surların içindeki kemerli bir kapıdan geçerek camiiye vardık. Anlamıyordum fakat hissedebiliyordum. Anlamasalar da çocuklar düşünemedikleri şeyleri bir his bütünlüğüyle kavrayıp bulurlar. Bu mâbed o yaşta çocukluk ruhuma ferâhlık vermişti. Aydınlık bir Mayıs ikindisiydi. Gökyüzünde sedefi bir bir aydınlık. Van Gölü’nün mavi berrak ışıltıları Hüsreviye medresesinin yıkık harebeleri kalenin bedenleri görünüyordu.

Geçmiş zamanın iki efendisi, iki hâkîki gururu, Kaya Çelebi ve Hüsrev Paşa Camîileri, çoluk çocuğuyla şehrin bütün ahâlisini bir sabah seherinde orta kapıdan uğurlamış bu iki mabet; hâla gözleri saray kapısında zamanın içinden çıkıp gelecek, eski sâkinlerini, eski sahiplerini bekler gibidirler. Varlığın his dünyasında sonsuzluğa bezer bir hatırayı beste-i Nîgâr makamında yarı türkü yarı duâ karışımı efkârın, merâretin, hasretin geçmiş baharları yâd eden mâbedlerin çehresinde kıvamını bulmuş bir zevkin ve incelmiş bir duyarlılığın hayat bulduğu yerdir burası. 

Hüsrev Paşa, Koca Beylerbeyi kendi eserinin yanı başında asırlık uykusuna bütün bir şehrin ahalisiyle birlikte dalmış gibidir. Bu camiide bir bayram sabahı öyle uhrevi bir hava teneffüs edilir ki adetâ kalb rikkâtiyle müsterih bir ruhun genişlediğini hissedersiniz. Bana öyle geliyor ki bu asırlık mabetde başımızı secdeye koyarken o ruhani sûkunet zihnimize ve kalbimize daha fazla tesir eder. Ne zaman bu mabede bayram sabahlarında gitsem muhayyilem kanatlanır. 

Sabahın seherinde uykularına doymamış yüzlerin sisli ve titrek bir muhitin karanlık daracık sokaklarında sallana sallana müphem kandil ışıklarıyla yarı uykuda ve yarı uyanık geçmiş zamanın insanlarının kafile kafile bu mabedin kapısından içeriye girdiğini düşünürüm.

Asırların üst üste yığdığı ecdadın ruhlarının sinmiş olduğu bu camiinin her taşı râhmani ve ezani saatlerin sükunetiyle bezenmiştir. Onun için kendi rüyasına kapanmış bu mabedin her taşı kendi lisanı haliyle dile gelir. Kaybettiğimize ağladığımız geçmiş zamanların hatıra his ve manâlarını bu mabetde buluruz.

Bu caminin ruhumda ve zihnimde bıraktığı tesir âdeta gönlümü bir nevi vuslat lezzeti gibi sarar. Bu asırlık mâbed sûkutuyla vakârıyla bu şehrin hayâl ve hatıra alemine açılan bir kapıdır ve ondan geçerek şehrin bütün eski sokaklarına revan olursunuz. 

Şimdilerde ara sıra başımı alıp o eski şehir harebelerine yine gidiyorum. Benim gibiler öyle yerlere daima bir lüzüm üzerine değil biraz da geçmiş zaman hatıralarının zevki sürüklediği için giderler.

Doç. Dr. Sait Ebinç (Van YYÜ Öğretim Üyesi)